نقش فناوری‌های نوین داده‌محور در ارتقاء تاب‌آوری سیستم‌های مدیریت یکپارچه منابع آب در ایران

بحران آب در دهه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین چالش‌های جهانی و ملی تبدیل شده است، به‌ویژه در ایران که کاهش بارندگی، افت شدید منابع زیرزمینی و افزایش تقاضا، پایداری منابع آب را تهدید می‌کند. در پاسخ به این وضعیت، مدیریت یکپارچه منابع آب به‌عنوان رویکردی جامع برای هماهنگی میان بهره‌برداری‌ها و حفظ پایداری زیست‌محیطی مطرح شده است. با این حال، اجرای موثر آن در ایران با موانعی همچون ضعف در پایش داده‌ها، فقدان هماهنگی نهادی و محدودیت در مشارکت ذی‌نفعان مواجه است. در این بین، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین داده‌محور از جمله هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، اینترنت اشیاء، کلان‌داده، سامانه‌های پشتیبان تصمیم‌گیری و دوقلوی دیجیتال، چشم‌انداز جدیدی را برای ارتقاء کارایی و تاب‌آوری مدیریت منابع آب فراهم کرده است. این پژوهش با رویکردی کاربردی و مبتنی بر تحلیل کیفی و مرور نظام‌مند منابع به بررسی نقش فناوری‌های داده‌محور در ارتقاء تاب‌آوری سیستم‌های مدیریت یکپارچه منابع آب در ایران می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که ادغام فناوری‌های نوین با چارچوب مدیریت یکپارچه منابع آب می‌تواند موجب بهبود تصمیم‌گیری، افزایش دقت پایش، کاهش ریسک خشکسالی و سیلاب و ارتقاء مشارکت ذی‌نفعان شود. پژوهش حاضر با ارائه یک چارچوب مفهومی برای پیوند میان فناوری و مدیریت، تاکید می‌کند که گذار از مدیریت سنتی به مدیریت هوشمند و داده‌محور، ضرورتی حیاتی برای پایداری منابع آب در ایران است. یافته‌های پژوهش حاضر می‌توانند مبنایی برای توسعه سیاست‌های نوین، بهبود حکمرانی آب و تصمیم‌گیری‌های آینده‌نگرانه در شرایط تغییر اقلیم باشند.