تحلیل تاب‌آوری و امنیت سیستم آب شهری منطقه سه تهران با تاکید بر حکمرانی آب و ریسک‌های محیط‌زیستی

در دهه‌های اخیر، پدیده کاهش کمی و کیفی منابع آب در منطقه، به‌ویژه در منطقه سه، به یکی از چالش‌های اصلی مدیریت شهری و زیست‌محیطی تبدیل شده است. منطقه سه که شامل محدوده شمال‌غربی پایتخت و روستاهای حاشیه آن چون کن، تحت تاثیر توسعه شهری، بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، و تغییرات اقلیمی با افت سطح آب و کاهش کیفیت مواجه شده است. در این پژوهش، ارتباط میان حکمرانی آب، تاب‌آوری شبکه‌های آبرسانی و ریسک‌های محیط‌زیستی در این منطقه مورد بررسی قرار گرفت.روش تحقیق بر پایه مدل ترکیبی ahp و swot طراحی شد تا ضمن ارزیابی مولفه‌های موثر بر حکمرانی، وضعیت شبکه و منابع آبی از منظر کمی و کیفی نیز سنجیده شود. داده‌های مورد استفاده شامل نتایج پایش کیفیت آب چاه‌ها و قنوات منطقه، شاخص کیفی irwqisc، و اطلاعات مکانی شبکه از طریق سیستم gis بود. نتایج تحلیل شاخص‌های کیفی نشان داد که کیفیت آب زیرزمینی در محدوده متوسط تا خوب قرار دارد (دامنه 58 تا 76 از صد)، و با وجود برخی افزایش در پارامترهای سختی و نیترات، در بیشتر نقاط برای شرب و مصارف کشاورزی قابل قبول است.ارزیابی مدل ahp نشان داد که مهم‌ترین مولفه‌های تاثیرگذار بر تاب‌آوری شبکه شامل مدیریت مشارکتی، انسجام نهادی، و کنترل برداشت غیرمجاز می‌باشند. تحلیل swot نیز جایگاه منطقه سه را در ماتریس محافظه‌کارانه تا رقابتی قرار داد، به طوری که ضعف در هماهنگی نهادی و نشت شبکه از تهدیدات اصلی محسوب می‌شود، اما وجود منابع محلی و ساختار نظارتی مناسب از نقاط قوت به شمار می‌رود.در نهایت، این پژوهش نتیجه می‌گیرد که ارتقای حکمرانی آب با رویکرد مشارکت اجتماعی و پایش هوشمند کیفیت، می‌تواند زمینه ساز افزایش تاب‌آوری و کاهش ریسک‌های زیست‌محیطی در منطقه سه شهر تهران گردد.