تحلیل تخصیص ناکارآمد منابع آب در اقتصاد ایران: ارزیابی زیان ملی ناشی از صادرات آب مجازی و پیامدهای آن بر تولید ناخالص داخلی سبز

این مقاله به تحلیل تاثیر سیاست قیمت گذاری آب کشاورزی در ایران بر شاخص تولید ناخالص داخلی gdp می پردازد. در چارچوب نظری اقتصاد منابع و در شرایط تنش آبی حاد کشور، استدلال اصلی آن است که قیمت گذاری دستوری و تخصیص آب با تعرفه های یارانه‌ای، به ویژه در زنجیره تولید محصولات کشاورزی صادرات محور، یک مشوق اقتصادی معکوس ایجاد کرده که به صادرات گسترده آب مجازی و استهلاک سرمایه طبیعی منابع آب تجدیدناپذیرمنجر شده است. هزینه این استهلاک، که یک بدهی اکولوژیک برای نسل های آینده است، در نظام حسابداری ملی سنتی محاسبه نمی شود و به یک برآورد گمراه کننده و بیش از حد خوشبینانه از عملکرد اقتصادی کشور می انجامد. روش شناسی این پژوهش، یک رویکرد تحلیلیکیفی مبتنی بر واکاوی داده های ثانویه و گزارش های استراتژیک است. یافته های کلیدی نشان می دهد که این الگوی سیاستی، عملاً به معنای تبدیل یک دارایی استراتژیک ملی به یک کالای صادراتی با ارزش اقتصادی نزدیک به صفر است که عدم توازن ساختاری عمیقی را در اقتصاد کلان تحمیل کرده و امنیت آبی بلندمدت را به طور جدی به مخاطره می اندازد.در پایان، مقاله بر ضرورت یک گذار پارادایمی در حکمرانی آب تاکید کرده و مجموعه ای از مداخلات سیاستی را پیشنهاد می کند: (1) بازنگری هدفمند تعرفه ها با تفکیک میان مصرف داخلی و تولید صادراتی، (2) استقرار نظام حسابداری تولید ناخالص داخلی سبز green gdp برای ثبت هزینه استهلاک منابع، و (3) اعمال مالیات بر صادرات آب مجازی به عنوان ابزار تنظیم گر فوری.