از پاسخ تا فرایند: مرور نظام‌مند چالش‌های بهره‌گیری از هوش مصنوعی در یادگیری ریاضی

هوش مصنوعی مولد مانند چت‌بات‌های مبتنی بر مدل‌های بزرگ زبانی و حل‌کننده‌های خودکار مسائل ریاضی، با ارائه پاسخ‌های سریع و دقیق، آموزش ریاضی را دگرگون کرده است اما مطالعات نشان می‌دهند این فناوری‌ها اغلب مراحل استدلال و دستکاری‌های جبری را پنهان می‌کنند و دانش‌آموزان را به کپی‌برداری مستقیم پاسخ بدون درک فرایند، کاهش تلاش ذهنی، وابستگی بیش‌ازحد به خروجی‌ نهایی و تضعیف شدید تفکر انتقادی و درک مفهومی سوق می‌دهند. این مقاله مروری نظام‌مند با رویکرد پریسما( prisma )و تحلیل محتوای کیفی 10 مطالعه منتشرشده بین سال‌های 2017 تا 2025، با هدف تدوین راهبردهایی برای هدایت بهره‌گیری دانش‌آموزان از هوش مصنوعی به سمت درک فرایند و تقویت تفکر ریاضی، انجام شده است تا چالش‌های اصلی و راهبردهای هدایت استفاده از هوش مصنوعی در یادگیری ریاضی شناسایی شوند. یافته‌ها سه تم اصلی چالش را نشان داده‌اند: وابستگی بیش از حد به خروجی‌های هوش مصنوعی، جعبه سیاه بودن هوش مصنوعی و نگرانی‌های اخلاقی. برای غلبه بر این چالش‌ها، راهبردهایی در سه سطح پیشنهاد شد: راهبردهای طراحی تکلیف، راهبردهای آموزشی برای معلمان و راهبردهای نهادی. این چارچوب تاکید دارد که با فرایندمحور کردن تکالیف، توانمند ساختن معلمان و گنجاندن سواد هوش مصنوعی در برنامه درسی می‌توان هوش مصنوعی را از تهدید یادگیری سطحی به فرصتی برای تقویت تفکر ریاضی و درک مفهومی تبدیل کرد.