بازاندیشی برنامه درسی علوم تجربی با رویکرد کنشگر شبکه در تعامل انسان، فناوری و محیط‌های یادگیری دیجیتال

این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامه درسی علوم تجربی دوره متوسطه اول بر مبنای نظریه کنشگر-شبکه در محیط یادگیری شبکه‌ای انجام شده است. نظریه کنشگر-شبکه با تاکید بر تعامل پویا میان کنشگران انسانی (معلمان، دانش‌آموزان، اولیا) و غیرانسانی (فناوری، زیرساخت‌ها، محیط یادگیری)، چارچوبی نوین برای درک پیچیدگی‌های یادگیری در عصر اطلاعات فراهم می‌آورد. در بخش کیفی، با بهره‌گیری از روش فراترکیب و نظریه داده‌بنیاد، اصول و مولفه‌های اصلی برنامه درسی شامل اهداف چندوجهی، محتوای پویا و مسئله‌محور، راهبردهای یاددهی-یادگیری فعال و تعاملی، نقش تحول‌آفرین معلم، محیط یادگیری مشارکتی و ارزشیابی واگرا استخراج شد. در بخش کمی، اعتبارسنجی الگو با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی و مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد که الگوی طراحی‌شده از برازش مطلوبی برخوردار است و شاخص‌های روان‌سنجی آن در سطح عالی قرار دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که اجرای این الگو می‌تواند به تحول اساسی در برنامه درسی علوم تجربی منجر شود و آن را با نیازهای عصر فناوری اطلاعات و ارتباطات همسو سازد. این پژوهش از منظر نظری، نخستین تلاش برای بومی‌سازی نظریه کنشگر-شبکه در طراحی برنامه درسی علوم تجربی در ایران محسوب می‌شود و از منظر عملی، چارچوبی کارآمد برای بازنگری در نقش معلم، محتوای آموزشی و شیوه‌های ارزشیابی در محیط‌های یادگیری شبکه‌ای ارائه می‌دهد.