طراحی و کاربرد بازی «نجات شهر عناصر» برای ارزشیابی تکوینی علوم تجربی پایه نهم

این مقاله به طراحی و اجرای یک روش ارزشیابی تکوینی بازی محور، براساس نظریه‌‌های یادگیری و روان‌شناختی برای دو فصل اول و دوم علوم تجربی پایه نهم می‌پردازد. جامعه آماری این پژوهش شامل 24 نفر از دانش‌آموزان پایه نهم به صورت 6 گروه 4 نفره، در سال تحصیلی 1405-1404 می‌باشد. داده‌های این پژوهش عمدتاً کیفی بودند و با روش توصیف کیفی تفسیری تحلیل شدند. بازی (نجات شهر عناصر) یک بازی نقش آفرینی گروهی در بستر روایت و با ماموریت‌های مرحله‌ای می‌باشد، که با هدف ایجاد فضای ارزشیابی فعال، دانش‌آموز‌محور و کم‌استرس طراحی شد. با توجه به مشاهدات و نتایج می‌توان ادعا کرد که این بازی با چالش‌های ترکیبی متناسب با اهداف آموزشی کتاب علوم تجربی نهم که نیازمند کاربرد مفاهیم، تحرک، تحلیل و ترکیب بودند، علاوه بر دستیابی به اهداف ذکر شده امکان مشاهده فرآیند یادگیری و نقاط ضعف و قوت دانش‌آموزان در حوزه‌های درک علمی و مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان را برای معلم فراهم کرد. در طراحی و اجرای این بازی دشواری‌هایی مانند زمان صرف شده، توانایی مدیریت کلاس پویا و نیاز به برنامه‌ریزی دقیق معلم وجود داشت. اما همچنان‌ این روش می‌تواند به عنوان مکملی پویا در کنار سایر روش‌های ارزشیابی قرار بگیرد و موفقیت آن در گرو انعطاف‌پذیری معلم و درک آن به عنوان مکمل است. همچنین ساختار بازی از انعطاف لازم برخوردار می‌باشد؛ به گونه‌ای که امکان تغییر در سطح سختی سوالات، تعداد مراحل و حتی استفاده برای سایر درس‌ها را فراهم می‌کند.