تحلیل تطبیقی جایگاه stem/steam در برنامه‌ درسی علوم: واکاوی مسیر ایران در مقایسه با الگوهای جهانی

هدف این پژوهش تحلیل تطبیقی جایگاه رویکرد آموزش علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات و صورت توسعه‌یافته آن با افزودن هنر در برنامه درسی علوم تجربی دوره متوسطه ایران در مقایسه با نمونه‌های پیشرو بود. مطالعه از نظر روش، کیفی و از نوع مرور نظام‌مند اسناد همراه با تحلیل تطبیقی برنامه‌های درسی بود. واحد تحلیل شامل اسناد رسمی برنامه درسی علوم تجربی دوره متوسطه ایران، برنامه‌های درسی فنلاند و سنگاپور و دو چارچوب بین‌المللی، به‌همراه متون تحلیلی تفسیرگر آن‌ها بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی هدایت‌شده و بر پایه مقوله‌هایی همچون مفهوم‌پردازی رویکرد یکپارچه، سازمان‌دهی محتوا، تجارب یاددهی-یادگیری، نقش فناوری، نقش معلم و شیوه ارزشیابی استخراج و در قالب ماتریس‌های تطبیقی مقایسه شد. نتایج نشان داد در نظام‌های پیشرو، مولفه‌های کلیدی رویکرد یکپارچه در سطوح اهداف، ساختار محتوا، سازمان‌دهی تجارب یادگیری، حکمرانی برنامه درسی و ارزشیابی تکوینی و عملکردمحور نهادینه شده بود؛ در حالی‌که برنامه درسی علوم متوسطه ایران همچنان غالباً موضوع‌محور، کتاب‌محور و امتحان‌محور بوده و فاقد مفهوم‌پردازی روشن، ماژول‌های میان‌رشته‌ای پایدار، اختیارات کافی برای معلمان و سازوکارهای ارزشیابی هم‌سو با این رویکرد است. این مطالعه با آشکار ساختن شکاف‌ها و فرصت‌های موجود، زمینه ارائه پیشنهادهای مشخص در حوزه‌های سیاست‌گذاری برنامه درسی، توانمندسازی معلمان، سازمان‌دهی مدرسه و اصلاح نظام ارزشیابی را فراهم کرد.

a comparative analysis of the place of stem/steam in the science curriculum: tracing iran’s path in comparison with global models

the aim of this study was to conduct a comparative analysis of the place of the integrated approach to science,technology, engineering and mathematics, and its extended form with the addition of arts, in the lower andupper secondary science curriculum of iran in comparison with leading international examples.methodologically, the study was qualitative, based on a systematic review of documents combined with acomparative analysis of curricula. the units of analysis comprised official secondary science curriculumdocuments of iran, the national curricula of finland and singapore, and two international curriculumframeworks, together with analytical and interpretive texts related to them. data were analyzed using directedqualitative content analysis, drawing on categories such as conceptualization of the integrated approach, contentorganization, teaching–learning experiences, the role of technology, the role of the teacher and modes ofassessment, and were compared across cases using comparative matrices. the findings showed that in leadingsystems, the key components of the integrated approach are embedded at the levels of aims, content structure,organization of learning experiences, curriculum governance, and formative and performance-basedassessment, whereas the iranian secondary science curriculum remains largely subject-centered, textbookdriven and examination-oriented, and lacks clear conceptualization, stable interdisciplinary modules, sufficientteacher autonomy and assessment mechanisms aligned with this approach. by revealing existing gaps andopportunities, the study provided a basis for formulating concrete recommendations in the areas of curriculumpolicy, teacher professional development, school organization and assessment reform.