طراحی آموزشی 6e در آموزش علوم تجربی: بستری برای پرورش خلاقیت، کاوش و یادگیری پایدار

الگوی طراحی آموزشی6e با تاکید بر یادگیری فعال، تجربه‌محور و مسئله‌محور، چارچوبی نوین برای تدریس علوم تجربی به شمار می‌رود. این الگو با بهره‌گیری از شش مرحله‌ی کلیدی شامل «درگیرسازی»، «کاوش»، «توضیح»، «مهندسی»، «غنی‌سازی» و «ارزشیابی»، به معلمان کمک می‌کند تا مفاهیم علمی را به شکلی عمیق، کاربردی و جذاب به دانش‌آموزان منتقل کنند. در آموزش مباحث فیزیکی علوم تجربی مانند نیرو، انرژی، الکتریسیته و موج، استفاده از این الگو باعث می‌شود دانش‌آموزان تنها به حفظ مطالب اکتفا نکنند، بلکه آن‌ها را از طریق آزمایش، مشاهده و تحلیل تجربه کرده و در موقعیت‌های واقعی به‌کار گیرند. مرحله‌ی «مهندسی» و «غنی‌سازی» در این الگو، با ایجاد فرصت‌هایی برای طراحی، ساخت و بسط ایده‌ها، انگیزه‌ی یادگیری را افزایش داده و زمینه‌ساز پرورش تفکر خلاق و مهارت حل مسئله می‌شود. همچنین، فناوری‌های نوین مانند واقعیت مجازی، آزمایشگاه‌های شبیه‌سازی‌شده و یادگیری ترکیبی، امکان توسعه و گسترش این الگو را فراهم کرده‌اند و آن را به ابزاری موثر برای آموزش بین‌رشته‌ای تبدیل کرده‌اند. این مقاله با بررسی ساختار الگوی طراحی آموزشی 6eو تحلیل کاربرد آن در آموزش علوم تجربی، بر نقش آن در تحول روش‌های تدریس و آماده‌سازی دانش‌آموزان برای مواجهه با چالش‌های علمی آینده تاکید دارد.

6e instructional design in science education: a platform for fostering creativity, exploration, and sustainable learning

the 6e instructional design model, with its emphasis on active, experiential, and problem-based learning,is a new framework for teaching experimental science. using six key stages including “engagement,”“exploration,” “explanation,” “engineering,” “enrichment,” and “evaluation,” this model helps teachersconvey scientific concepts to students in a deep, practical, and engaging way. in teaching physical sciencetopics such as force, energy, electricity, and waves, using this model allows students to not only memorizethe material, but also experience it through experimentation, observation, and analysis and apply it in realworld situations. the “engineering” and “enrichment” stages in this model increase learning motivation bycreating opportunities for designing, building, and developing ideas, and pave the way for developingcreative thinking and problem-solving skills. also, new technologies such as virtual reality, simulatedlaboratories, and blended learning have enabled the development and expansion of this model, making itan effective tool for interdisciplinary education. this article, by examining the structure of the 6einstructional design model and analyzing its application in experimental science education, emphasizes itsrole in transforming teaching methods and preparing students to face future scientific challenges.