تحلیل مزایا، چالش ها و ابزارهای کاربرد فناور ی های واقعیت افزوده، واقعیت مجازی و واقعیت ترکیبی در بهبود فرآیندهای یاددهی - یادگیری

فناوری های واقعیت افزوده (ar) ، واقعیت مجازی (vr) و واقعیت ترکیبی (mr) به صورت چشمگیر زمینه بازآفرینی محیط های یادگیری تعاملی و چندحسی را فراهم کرده اند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نظام مند مزایا، چالش ها و ابزارهای کاربرد این فناوری ها در فرایندهای یاددهی- یادگیری اجرا شد. روش مطالعه، مرور نظام مند مقالات علمی منتشرشده بین 2017 تا 2025 ،در پایگاه های پژوهشی scopus و pubmed با استفاده از پروتکل prisma بود. ابتدا 65 منبع شناسایی شد و پس از غربال گری و ارزیابی کیفی، 13 مقاله مرتبط و معتبر مورد تحلیل قرار گرفتند.یافته های مرور نشان داد فناوری های ar ،vr و mr سه امکان کلیدی برای آموزش فراهم میکنند: الف) ارتقای انگیزه و تعامل یادگیرنده، ب) امکان شبیه سازی ایمن و تمرین عملی بدون ریسک، و ج) کاهش نابرابری های دسترسی از طریق یادگیری مجازی. همچنین چالش های عمده ای همچون هزینه های زیرساختی، نیاز به بازآموزی معلمان، دشواری طراحی محیط های آموزشی و احتمال افزایش بار شناختی شناخته شد که می تواند اثربخشی فناوری ها را محدود کند. نتایج تحلیل نشان داد علیرغم چالش های موجود، اتخاذ سیاست های پشتیبان، سرمایه گذاری زیرساختی و ارتقای شایستگی دیجیتال معلمان، راهکارهای موثری برایتحقق فرصت های یادگیری نوین است. این مطالعه با اتکا به چارچوب نظری سازندهگرایی اجتماع ی و یادگیری مبتنی بر تجربه، راهکارهای ارتقاء و پیشنهادهای آینده پژوهانه برای سیاستگذاران و پژوهشگران ارائه می کند و به ادبیات تخصصی موضوع افزوده است.