یادگیری مبتنی بر کاوشگری در آموزش علوم تجربی: مروری بر پژوهش‌ها و رویکردها

یادگیری مبتنی بر کاوشگری به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین آموزش علوم، طی دهه‌های اخیر به دلیل تاکید بر مشارکت فعال یادگیرندگان و پرورش مهارت‌های پژوهشی، مورد توجه پژوهشگران و برنامه‌ریزان آموزشی قرار گرفته است. هدف این مقاله، مرور نظام‌مند پژوهش‌های داخلی و خارجی درباره کاربست ibl در آموزش علوم‌تجربی و تبیین نقش آن در ارتقای یادگیری عمیق، انگیزش، تفکر انتقادی و مهارت‌های پژوهشی دانش‌آموزان است. این مطالعه با روش پژوهش مروری و بر پایه تحلیل محتوای اسناد علمی، چارچوب‌های نظری و یافته‌های تجربی انجام شده است. نتایج مرور پژوهش‌ها نشان می‌دهد که ibl با فراهم‌کردن فرصت برای مشاهده، فرضیه‌سازی، طراحی آزمایش، جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها، به‌طور موثری فهم مفهومی دانش‌آموزان را افزایش داده و نگرش آنان نسبت به علوم را بهبود می‌بخشد؛ بااین‌حال، چالش‌هایی همچون کمبود منابع، محدودیت زمان، نبود ابزارهای ارزشیابی معتبر و نیاز به توانمندسازی معلمان، اجرای کامل آن را با مانع مواجه می‌سازد. تحلیل مطالعات همچنین نشان می‌دهد که تجهیز مدارس، طراحی فعالیت‌های مرحله‌ای، توسعه ابزارهای سنجش مهارت‌های پژوهشی و فراهم‌سازی آموزش‌های حرفه‌ای برای معلمان، از الزامات موفقیت این رویکرد است. در نهایت، این مقاله ضمن تبیین پیامدهای نظری و کاربردی یادگیری مبتنی بر کاوشگری، راهبردهایی عملی برای مدیران، معلمان و سیاست‌گذاران آموزشی پیشنهاد می‌کند و مسیرهایی برای پژوهش‌های آینده در آموزش علوم‌تجربی ارائه می‌دهد.

inquiry-based learning in science education: a review of studies and approaches

inquiry-based learning, as one of the modern approaches in science education, has gained significantattention in recent decades due to its emphasis on active learner participation and the developmentof research skills. the aim of this article is to provide a systematic review of national andinternational studies on the application of inquiry-based learning in science education and to explainits role in enhancing deep learning, motivation, critical thinking, and students’ research skills.this study was conducted using a review research method based on the content analysis of scientificdocuments, theoretical frameworks, and empirical findings. the results of the reviewed studiesindicate that inquiry-based learning, by providing opportunities for observation, hypothesisformation, experiment design, data collection, and analysis, effectively enhances students’conceptual understanding and improves their attitudes toward science. however, challenges such aslimited resources, time constraints, lack of valid assessment tools, and the need for teacherprofessional development have hindered its full implementation.the analysis also revealed that equipping schools, designing step-by-step activities, developingassessment tools for research skills, and providing professional training for teachers are essentialrequirements for the successful implementation of this approach.in conclusion, this article outlines the theoretical and practical implications of inquiry-based learningand proposes practical strategies for administrators, teachers, and educational policymakers, as wellas directions for future research in science education.