تبیین تجارب معلمان علوم تجربی از نقش آموزشی خود در توسعه سواد سلامت دانش‌آموزان

سواد سلامت در سال‌های اخیر به عنوان یکی از محورهای اساسی آموزش عمومی در مدارس جهان مطرح شده و آموزش آن در درس علوم تجربی ضرورتی جدی به شمار می‌رود. با وجود این اهمیت، تجربه‌ زیسته معلمان نشان می‌دهد که جایگاه واقعی این مفهوم هنوز در برنامه‌های درسی تقویت نشده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تجربه‌ها و ادراک معلمان علوم درباره وضعیت آموزش سواد سلامت انجام شد. نتایج حاکی است که معلمان محتوای سلامت در کتاب‌های علوم را محدود، پراکنده و تا حد زیادی بی‌ارتباط با زندگی روزمره دانش‌آموزان توصیف می‌کنند؛ به‌ویژه اینکه این مباحث در برخی پایه‌ها تنها به‌صورت گذرا و در فصل‌های پایانی مطرح شده است. در کنار این ضعف محتوایی، کمبود امکانات آموزشی مانند نبود آزمایشگاه‌های مجهز، کمبود وسایل کمک‌آموزشی، محدودیت زمان و فضای ناکافی برای فعالیت‌های عملی نیز از چالش‌های جدی معلمان به شمار می‌رود. همچنین نبود مربیان متخصص بهداشت و حمایت ناکافی ساختاری، بار بیشتری را بر دوش معلمان قرار داده است. بسیاری از آنان تاکید می‌کنند که دوره‌های توانمندسازی و آموزش حرفه‌ای برای تدریس فعال در حوزه سلامت به‌صورت موثر برگزار نمی‌شود و این موضوع آنان را ناچار به استفاده از روش‌های سنتی می‌کند. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد که برای تحقق آموزش موثر سواد سلامت، بازنگری محتوای کتاب‌های علوم، تقویت زیرساخت‌های آموزشی و ارائه برنامه‌های حرفه‌ای برای معلمان ضروری است تا آموزش سلامت متناسب با نیازهای واقعی دانش‌آموزان ارائه شود.

explaining science teachers’ experiences of their educational role in developing students’ health literacy

in recent years, health literacy has emerged as one of the fundamental components of general education inschools worldwide, and its inclusion in science education has become a critical necessity. despite itsimportance, teachers’ lived experiences indicate that the true status of this concept has not yet been adequatelystrengthened within the curriculum.the present study aimed to explore science teachers’ experiences and perceptions regarding the status of healthliteracy education. the findings reveal that teachers describe health-related content in science textbooks aslimited, fragmented, and largely disconnected from students’ everyday lives. in particular, these topics aresometimes addressed only briefly and often placed in the final chapters of textbooks.in addition to these content-related issues, a lack of educational facilities—such as insufficient laboratoryequipment, limited instructional resources, time constraints, and inadequate space for practical activities—constitutes a major challenge for teachers. furthermore, the absence of specialized health educators andinsufficient structural support have placed additional burdens on teachers. many participants emphasized thatprofessional development and training programs for effective health education are not adequately implemented,which forces them to rely on traditional teaching methods.overall, the findings suggest that achieving effective health literacy education requires revising sciencetextbook content, strengthening educational infrastructure, and providing professional development programsfor teachers to ensure that health education aligns with students’ real needs.