تحلیل محتوای کتب علوم دوره دوم ابتدایی از منظر پرداختن به مولفه‌های توسعه پایدار

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب‌های علوم دوره دوم ابتدایی از منظر میزان توجه به مولفه‌های توسعه پایدار انجام شد. روش تحقیق، توصیفی از نوع تحلیل محتوای کمی بود و جامعه آماری شامل کتاب‌های علوم دوره‌ی ابتدایی بود که براساس اهداف مدنظر این پژوهش پایه‌های چهارم، پنجم و ششم در سال تحصیلی 1405-1404 به عنوان نمونه یه صورت هدفمند انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها سیاهه تحلیلی محقق‌ساخته مبتنی بر اهداف آموزش برای توسعه پایدار برگرفته از مبانی نظری و تجربی با 3 مولفه اصلی و6 زیرمولفه برگرفته از اهداف هفده‌گانه‌ی توسعه‌ی پایدار سازمان ملل بود که روایی آن توسط متخصصان تایید و پایایی آن با ضریب توافق 90 درصد تایید شد. داده‌ها با استفاده از روش آنتروپی شانون تحلیل گردید. نتایج نشان داد که محتوای کتاب‌ها به‌طور انتخابی و نامتوازن به مولفه‌های توسعه پایدار پرداخته است؛ به‌ویژه مولفه‌های انرژی و منابع و وابستگی متقابل زیستی و اجتماعی کمترین توازن را داشتند، در حالی که مولفه‌های تنوع زیستی و اجتماعی و تغذیه پایدار بیشترین تمرکز را به خود اختصاص دادند. یافته‌ها بیانگر آن است که هرچند مفاهیم توسعه پایدار در کتاب‌های علوم وارد شده‌اند، اما توزیع آن‌ها میان زیرمولفه‌های مختلف یکپارچه و جامع نیست. بر این اساس، بازنگری محتوای آموزشی با تاکید بر توازن میان ابعاد زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی ضروری است تا اهداف آموزش برای توسعه پایدار به‌طور کامل محقق شود.

content analysis of elementary science textbooks (second cycle) from the perspective of addressing sustainable development components

the present study aimed to analyze the content of science textbooks in the second cycle of elementaryeducation with regard to the extent of attention given to sustainable development components. the researchmethod was descriptive, employing quantitative content analysis. the statistical population consisted ofscience textbooks for grades four, five, and six in the academic year 2025–2026. the data collectioninstrument was a researcher-made checklist based on the objectives of education for sustainabledevelopment, whose validity was confirmed by experts and reliability calculated with an agreementcoefficient of 90 percent. data were analyzed using shannon entropy. the findings revealed that thetextbooks addressed sustainable development components selectively and unevenly; specifically, thecomponents of energy and resources and biological-social interdependence showed the least balance, whilebiodiversity and social diversity as well as sustainable nutrition received the greatest emphasis. the resultsindicate that although sustainable development concepts have been incorporated into science textbooks,their distribution across subcomponents is neither integrated nor comprehensive. therefore, revisingeducational content with a focus on balance among environmental, social, and economic dimensions isessential to fully achieve the goals of education for sustainable development.