تحلیل محتوای کتاب سلامت و بهداشت پایه دوازدهم بر اساس مولفه های خودآگاهی و خودمراقبتی

سلامت از اساسی‌ترین ابعاد زندگی انسان به شمار می‌آید. سازمان جهانی بهداشت، سلامت را ترکیبی از نبود بیماری و برخورداری از وضعیت مطلوب جسمی، روانی و اجتماعی تعریف می‌کند. یکی از عوامل موثر در حفظ و ارتقای سلامت، خودآگاهی و خودمراقبتی است. خودآگاهی به معنای شناخت دقیق از خود، افکار، احساسات و هیجانات فردی است و خودمراقبتی شامل رفتارها و اقداماتی آگاهانه و هدفمند برای حفظ و بهبود سلامت می‌باشد. کتاب‌های درسی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای آموزشی، نقش موثری در ترویج مفاهیم مرتبط با سلامت ایفا می‌کنند. این پژوهش با روش تحلیل محتوای توصیفی انجام شده است. واحد تحلیل شامل جملات، پاراگراف‌ها، فعالیت‌ها و تصاویر کتاب «سلامت و بهداشت» پایه دوازدهم مرتبط با مولفه‌های خودآگاهی و خودمراقبتی است. کدگذاری به شیوه قیاسی (بر اساس چارچوب مفهومی از پیش تعیین‌شده) صورت گرفته و پژوهش از نوع کیفی می‌باشد. نتایج نشان داد که در مجموع 230 مورد (جملات، پاراگراف‌ها، فعالیت‌ها و تصاویر) به مولفه‌های خودمراقبتی و خودآگاهی اشاره دارند. بیشترین فراوانی مربوط به مفاهیم خودمراقبتی (26/88 درصد) و کمترین میزان به مفاهیم خودآگاهی (11/73 درصد) اختصاص یافته است. با توجه به نقش تعیین‌کننده خودآگاهی و خودمراقبتی در سلامت جسمی و روانی، پیشنهاد می‌شود در تدوین محتوای کتاب‌های درسی، توجه بیشتری به تقویت این مولفه‌ها صورت گیرد تا زمینه‌ساز شکل‌گیری سبک زندگی سالم در میان نوجوانان باشد.