بررسی نقش محتوای کتاب علوم تجربی دوره اول متوسطه در ارتقای سواد محیط زیستی و سبک زندگی پایدار

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش محتوای کتاب علوم‌تجربی دوره اول متوسطه در ارتقای سواد محیط زیستی و سبک زندگی پایدار انجام شده است. اهمیت آموزش محیط‌زیست در شکل‌گیری نگرش‌ها و رفتارهای مسئولانه، ضرورت تحلیل دقیق تاثیر محتوای درسی بر ابعاد دانشی، نگرشی و رفتاری دانش‌آموزان را برجسته می‌سازد. این مطالعه با روش توصیفی- تحلیلی و براساس جامعه آماری 250 نفر از دانش‌آموزان دختر متوسطه اول منطقه 3 تهران در سال 1404 صورت گرفت. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه ای ساختارمند با 21 سوال در سه حیطه سواد محیط‌زیست، گردآوری شد. نتایج بدست آمده نشان می‌دهد که گرچه کتاب علوم‌تجربی تا حدی به مفاهیم محیط زیستی پرداخته است، اما این پرداخت‌ها پراکنده، غیرسیستمی و عمدتا نظری بوده و کمتر به مهارت محوری و تغییر رفتار منجر می‌شوند. بر اساس یافته‌ها، درس علوم، در صورت بازطراحی محتوایی و اجرایی، ظرفیت بالایی در تربیت شهروندانی مسئول، آگاه و دوست‌دار وطن خواهد داشت.

the role of the science textbook in enhancing environmental literacy and promoting sustainable lifestyles

the present study was conducted to investigate the role of the junior high school science textbook in enhancingenvironmental literacy and promoting sustainable lifestyles. the central importance of environmental educationin shaping responsible attitudes and behaviors underscores the necessity of analyzing the impact of curriculumcontent on students’ knowledge, attitudes, and practices. this descriptive–analytical research was carried outamong 250 female junior high school students in district 3 of tehran in 2025. data were collected through astructured questionnaire comprising 21 items across three domains: knowledge, attitudes, and behaviors. thefindings indicate that although the science textbook addresses environmental concepts to some extent, itstreatment of these topics is scattered, unsystematic, and largely theoretical, leading to minimal contributions toskill-based learning and meaningful behavioral change. the results highlight the need to strengthensustainability concepts, incorporate experiential and inquiry-based activities, and establish clearer connectionsbetween textbook content and real-world environmental challenges. overall, the study suggests that scienceeducation—if redesigned in terms of both content and implementation—has considerable potential to cultivateresponsible, informed citizens with a strong sense of national belonging.