به سوی تحول دیجیتال و هوشمندسازی معادن در ایران؛ چالش ها و راهکارها

صنعت معدن به دلیل ماهیت خطرناک خود، تاثیرات نامطلوبی بر سلامت انسان و محیط زیست دارد. با این حال، فناوری های دیجیتال پیشرفته مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء، رباتیک و پهبادها، پتانسیل قابل توجهی برای کاهش این چالش ها از طریق هوشمندسازی معادن نشان داده اند. این پژوهش با هدف شناسایی چالش ها و موانع اجتماعی-فنی گذار به هوشمندسازی معادن در ایران و ارائه راهکارهای سیاستی برای رفع یا کاهش این چالش ها انجام شده است. این پژوهش با استفاده از رویکرد چشم انداز چندسطحی (mlp)، یک چارچوب نظری برای تحلیل عوامل موثر در گذار اجتماعی-فنی هوشمندسازی معادن توسعه داده است. سپس، با بهره گیری از نظرات خبرگان در گروه های کانونی و روش تحلیل مضمون، چالش های این گذار در سه سطح فرانما، رژیم اجتماعی-فنی و کنام شناسایی و راهکارهای سیاستی متناسب برای هر سطح ارائه شده است. در سطح فرانما، دو چالش اصلی نبود الزامات اقتصادی و بهره وری و نبود الزامات زیست محیطی و انسانی شناسایی شد که برای مقابله با آنها، برنامه هایی مانند اعطای تسهیلات هدفمند و یارانه انرژی پیشنهاد گردید. در سطح رژیم اجتماعی-فنی، چالش های سیاستی و قانونی، عدم حمایت مدیریت از تغییر، چالش های فرهنگی-اجتماعی و فناورانه و زیرساختی مورد بررسی قرار گرفت و دوازده راهکار از جمله ایجاد پنجره واحد صدور مجوزهای فناورانه، توسعه مرکز تحول دیجیتال، برنامه های آموزش مدیران و کارکنان، و حمایت از پروژه های پایلوت در زمینه هوشمندسازی ارائه شد. در سطح کنام، زیست بوم نوآوری ضعیف و دشواری نوآوری در بخش معدن شناسایی و راهکارهایی مانند توسعه نهادی و زیرساختی (از طریق ایجاد مراکز نوآوری و کنسرسیوم های فناورانه) و تسهیل همکاری و انتقال دانش (با حمایت از پروژه های مشترک دانشگاه و صنعت) پیشنهاد شد.

towards digital transformation and smart mining in iran: challenges and solutions

the mining industry, due to its inherently hazardous nature, has adverse effects on human health and the environment. however, advanced digital technologies such as artificial intelligence, the internet of things, robotics, and drones have demonstrated significant potential in mitigating these challenges through smart mining. this study aims to identify the socio-technical challenges and barriers in transitioning to smart mining in iran and proposes policy solutions to address or reduce these challenges. this study employs the multi-level perspective (mlp) approach to develop a theoretical framework for analyzing the factors influencing the socio-technical transition to smart mining. subsequently, using expert opinions from focus groups and thematic analysis, the study identifies transition challenges at three levels—landscape, socio-technical regime, and niche—and proposes corresponding policy solutions for each level. at the landscape level, two key challenges were identified: (1) lack of economic and productivity imperatives, and (2) absence of environmental and human-centric requirements. to address these, policy measures such as targeted financial incentives and energy subsidies were proposed. at the socio-technical regime level, challenges included policy and legal barriers, lack of managerial support for change, socio-cultural resistance, and technological and infrastructural limitations. twelve policy solutions were recommended, including establishing a single window for technology licensing, developing a digital transformation center, implementing training programs for managers and workers, and supporting pilot projects in smart mining. at the niche level, weak innovation ecosystems and difficulties in mining-sector innovation were identified. proposed solutions included institutional and infrastructural development (e.g., creating innovation hubs and technology consortia) and facilitating collaboration and knowledge transfer (e.g., supporting university-industry joint r&d projects.