شناسایی و رتبه بندی فاکتورهای موثر در بکارگیری و پیاده‌سازی فناوری هوش مصنوعی در زیست بوم فناوری و نوآوری ایران (مطالعه موردی: شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان مستقر در پارک‌های علم و فناوری منطقه 2 کشور)

هوش مصنوعی یک فناوری نوظهور و قدرتمند است که در کنار انعطاف‌پذیری بالا می‌تواند نقش بسزایی در توسعه محصول و خدمات شرکت‌های فعال در حوزه فناوری‌های نوین داشته باشد. با توجه به جدیدبودن این پدیده، یکی از مهمترین مسائل پیش روی استفاده گسترده از این فناوری، شناسایی و رتبه‌بندی عوامل موثر در بکارگیری آن در شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور است. لذا ابتدا با مطالعه چارچوب نظری و ادبیات مرتبط، مجموعه مدل‌ها و عوامل تاثیرگذار بر بکارگیری و پیاده‌سازی فناوری هوش مصنوعی در 45 شاخص استخراج گردید، سپس این شاخص‌ها طی مصاحبه‌های جداگانه مورد تحلیل چند تن از متخصصان و خبرگان، قرار و با شاخص های مدنظر آنها ترکیب و گزینه‌های هم معنا و هم مفهوم یکی شدند، و در نهایت 30 شاخص به عنوان گزینه‌های نهایی پرسشنامه ای با طیف 5 گزینه‌ای لیکرت مورد تایید قرار گرفت. روایی پرسشنامه به روش ظاهری و محتوی و پایایی با ضریب آلفای کرونباخ 86/0 تایید شد. جامعه آماری پژوهش شرکت‌های دانش بنیان، واحدهای فناور و خبرگان حوزه فناوری منطقه دو کشوری پارک‌ها (استان‌های ایلام، مرکزی، همدان و لرستان) به تعداد 1242 نفر می‌باشد. نمونه‌گیری با استفاده از فرمول کوکران و به شیوه تصادفی صورت و تعداد نمونه 293 بوده است. جهت شناسایی عوامل و رتبه‌بندی آنها از روش تحلیل عاملی اکتشافی و ماتریس همبستگی و در گام بعدی روش چرخش واریماکس بهره گرفته شد. نتایج تحلیل داده ها در 8 عامل شناسایی و به ترتیب اهمیت سه عامل اول شامل مهارت‌های فنی، عوامل مالی و اقتصادی، و امکانات نرم‌افزاری بودند.

identifying and ranking factors affecting the use and implementation of artificial intelligence technology in iran's technology and innovation ecosystem

artificial intelligence is an emerging and powerful technology that, along with its high flexibility, can play a significant role in the development of products and services for companies active in the field of new technologies. given the novelty of this phenomenon, one of the most important issues facing the widespread use of this technology is identifying and ranking the factors affecting its use in knowledge-based and technology companies. therefore, first, by studying the theoretical framework and related literature, a set of models and factors affecting the use and implementation of artificial intelligence technology was extracted in 45 indicators. then, these indicators were analyzed by several specialists and experts during separate interviews and combined with the indicators they considered, and the options with both meaning and concept were unified. finally, 30 indicators were approved as the final options of a questionnaire with a 5-option likert scale. the validity of the questionnaire was confirmed by face and content methods and reliability was confirmed by cronbach s alpha coefficient of 0.86. the statistical population of the research is knowledge-based companies, technology units and experts in the field of technology in the two-country park region (ilam, markazi, hamadan and lorestan provinces) with a total of 1242 people. sampling was done using the cochran formula and was done randomly, and the number of samples was 293. exploratory factor analysis and correlation matrix were used to identify and rank the factors, and in the next step, varimax rotation was used. the results of data analysis identified 8 factors, and in order of importance, the first three factors included technical skills, financial and economic factors, and software capabilities.