نقش رگ‌تک (regtech) مبتنی بر هوش مصنوعی در تسهیل تطبیق‌پذیری استارتاپ‌های نوآور با الزامات نظارتی مالی

رشد پرشتاب فناوری‌های مالی (fintech) و پیچیدگی فزاینده مقررات در حوزه‌های بانکی و سرمایه‌گذاری، نیاز به راهکارهایی نوآورانه برای مدیریت تطبیق با الزامات نظارتی را بیش از پیش برجسته ساخته است. در این میان، فناوری‌های مقرراتی (regtech) به‌عنوان یکی از زیرمجموعه‌های فین‌تک، با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و تحلیل کلان‌داده، بستر جدیدی برای پایش هوشمند، گزارش‌دهی لحظه‌ای و مدیریت ریسک نهادهای مالی فراهم می‌آورند. هدف این پژوهش، بررسی ظرفیت‌های regtech در تسهیل انطباق‌پذیری استارتاپ‌های مالی با الزامات قانونی، تحلیل چالش‌ها و تنگناهای پیاده‌سازی آن در ایران، و ارائه راهکارهای نهادی و سیاستی برای توسعه این فناوری است. روش تحقیق به‌صورت توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابع اسنادی بین‌المللی و داده‌های بومی تنظیم شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که علیرغم مزایای گسترده فناوری regtech، موانعی همچون ضعف زیرساخت‌های حقوقی (نظیر فقدان احراز هویت دیجیتال)، نبود استانداردهای داده‌محور، و فقدان همکاری میان نهادهای ناظر و فعالان نوآور، مسیر توسعه آن در ایران را دشوار ساخته است. در پایان، با توجه به تجربیات کشورهای پیشرو، پیشنهادهایی برای راه‌اندازی سندباکس‌های نظارتی، ایجاد هاب نوآوری مالی و بازنگری در سیاست‌های تطبیق‌پذیری ارائه می‌شود.

the role of ai-based regtech in facilitating the adaptation of innovative startups to financial regulatory requirements

the rapid growth of financial technologies (fintech) and the increasing complexity of regulatory frameworks in banking and investment sectors have underscored the urgent need for innovative solutions to ensure compliance. in this context, regulatory technology (regtech), as a subcategory of fintech, leverages artificial intelligence, machine learning, and big data analytics to enable real-time monitoring, intelligent reporting, and advanced risk management for financial institutions. this study aims to explore the potential of regtech in facilitating regulatory compliance for financial startups in iran, analyze the key implementation challenges, and propose policy and institutional solutions for its development. employing a descriptive-analytical method based on international reports and local data, the findings highlight that despite the vast potential of regtech, significant barriers such as the lack of digital legal infrastructure (e.g., electronic identity verification), absence of standardized data ecosystems, and limited collaboration between regulators and innovators hinder its adoption in iran. drawing on successful international experiences, the paper proposes the establishment of regulatory sandboxes, the creation of financial innovation hubs, and a data-driven approach to policy reform as pathways to foster regtech in the iranian regulatory ecosystem.