تاثیر مسائل اخلاقی بر یادگیری و عملکرد دانشجویان در آزمایشگاه فیزیک: یک مطالعه ترکیبی

اخلاق علمی یکی از عناصر بنیادین یادگیری آزمایشگاهی در آموزش فیزیک است و رعایت آن می‌تواند نقش مهمی در کیفیت یادگیری، دقت علمی، انگیزش و مسئولیت‌پذیری دانشجویان داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاثیر مسائل اخلاقی بر عملکرد و یادگیری دانشجویان در آزمایشگاه فیزیک انجام شده است. این مطالعه با رویکرد ترکیبی (کمی–کیفی) طراحی شده است. داده‌های کمی از طریق یک پرسشنامه 18 سوالی شامل سه بُعد «صداقت علمی»، «رفتار مسئولانه» و «همکاری» از 90 دانشجو جمع‌آوری شد. داده‌های کیفی نیز از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 10 دانشجو گردآوری و با روش تحلیل مضمون بررسی شد. یافته‌های کمی نشان داد که رعایت اصول اخلاقی رابطه معناداری با عملکرد علمی، دقت در انجام آزمایش‌ها و کیفیت گزارش‌نویسی دارد. یافته‌های کیفی نیز بیانگر این است که صداقت در گزارش‌نویسی، احترام به ایمنی آزمایشگاه، تقسیم مسئولیت‌ها و تعامل با هم‌گروهی، مولفه‌هایی کلیدی در یادگیری عمیق‌تر هستند. تحلیل نهایی نشان داد که اخلاق علمی نه‌تنها یک الزام رفتاری بلکه یک مولفه یادگیری‌ساز است که می‌تواند درک مفهومی، نگرش علمی و حس مسئولیت‌پذیری دانشجویان را تقویت کند.

the impact of ethical practices on students’ learning and performance in the physics laboratory: a mixed-methods study

ethical conduct is a fundamental component of laboratory-based learning in physics, shaping students’ accuracy, responsibility, collaboration, and scientific reasoning. this study examines the influence of ethical practices on students’ learning and performance in the physics laboratory using a concurrent mixed-methods design. quantitative data were obtained from 90 undergraduate students through an 18-item questionnaire assessing three dimensions: scientific honesty, responsible behavior, and cooperative engagement. qualitative data were collected through semi-structured interviews with 10 students and analyzed using a three-stage thematic analysis. the quantitative findings indicate strong associations between ethical practices, particularly scientific honesty and constructive collaboration, and improved measurement accuracy, higher-quality laboratory reports, and deeper conceptual understanding. qualitative results further highlight that responsible behavior, adherence to safety guidelines, fair task distribution, and respectful group interactions foster a supportive and confidence-enhancing learning atmosphere. integration of both datasets reveals that scientific honesty exerts the strongest influence on meaningful learning, whereas responsible behavior requires more explicit instructional emphasis. overall, the study demonstrates that ethical practice is not only a behavioral expectation but also a central pedagogical mechanism that enhances students’ scientific competence, accuracy, and research-oriented mindset in the physics laboratory.