اثربخشی آموزش مبتنی بر راهبردهای فعال در کاهش کژفهمی‌های دانش‌آموزان پایه دهم در مفاهیم فشار و شاره‌ها: یک مطالعه نیمه‌تجربی

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و کاهش کژفهمی‌های دانش‌آموزان پایه دهم در مفاهیم فشار و شاره‌ها انجام شد. این مطالعه به روش نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون بر روی نمونۀ 36 نفری از دانش‌آموزان شهر تبریز انجام گرفت. ابزار گردآوری داده‌ها، یک پرسشنامه تشخیصی 10 سوالی محقق‌ساخته بود که کژفهمی‌های رایج در مفاهیمی مانند رابطۀ فشار-نیرو-مساحت، فشار در شاره‌ها، اصل ارشمیدس و اصل برنولی را می‌سنجید. پس از شناسایی کژفهمی‌های اولیه، یک مداخلۀ آموزشی مبتنی بر راهبردهای فعال ( شامل فعالیت های عملی، ایجاد تعارض شناختی و ارائه مدل های جایگزین) اجرا شد. داده‌ها با استفاده از آزمون مک‌نمار تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که پس از مداخله، درصد دانش‌آموزان دارای کژفهمی از 44.4٪ (16 نفر) به 8.3٪ (3 نفر) کاهش یافته است (81.3٪ بهبود) که این کاهش از نظر آماری معنادار بود (0.001>p) نتایج موثر بودن راهبردهای به کار گرفته شده در اصلاح کژفهمی‌های عمیق و پایداری را که ریشه در تجربیات حسی و شهود نادرست دانش‌آموزان داشتند، تایید کرد. این مطالعه بر ضرورت تدریس مبتنی بر درک مفهومی و به کارگیری ارزشیابی‌های تشخیصی در آموزش فیزیک تاکید می‌نماید.

the effectiveness of active strategy-based instruction on reducing 10th-grade students’ misconceptions in fluid pressure concepts: a quasi-experimental study

this study aimed to identify and rectify misconceptions among 10th-grade students regarding the concepts of pressure in fluids. the research employed a quasi-experimental method with a pre-test/post-test design, implemented on a sample of 36 students from tabriz. the data collection tool was a researcher-made 10-item diagnostic questionnaire designed to assess common misconceptions in concepts such as the pressure-force-area relationship, pressure in fluids, archimedes principle, and bernoulli s principle. following the identification of initial misconceptions, an instructional intervention was conducted, based on hands-on activities (such as using a venturi tube and an archimedes bucket), inducing cognitive conflict, and presenting alternative models. data were analyzed using mcnemar s test. the findings revealed that after the intervention, the percentage of students holding misconceptions decreased significantly from 44.4% (16 students) to 8.3% (3 students), representing an 81.3% improvement, which was statistically significant (p < .001). the results confirm the effectiveness of the employed strategies in correcting deep-seated and persistent misconceptions rooted in students sensory experiences and flawed intuition. this study emphasizes the necessity of concept-based teaching and the use of diagnostic assessments in physics education.