بازنمایی تجارب زیسته معلمان از پیامدهای شناختی-عاطفی ناشی از به‌کارگیری نقشه مفهومی در فرایند یاددهی-یادگیری درس فیزیک

پژوهش حاضر با هدف بررسی تجارب زیسته معلمان از به‌کارگیری نقشه مفهومی در فرایند یاددهی–یادگیری درس فیزیک با رویکرد پژوهش کیفی از نوع پدیدارشناسی انجام شد. مشارکت کنندگان پژوهش شامل چهارده نفر از معلمان در سال تحصیلی 1403-1404 بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه نیمه ساختار‌یافته عمیق بود. در این مطالعه برای اعتبار و اعتمادبخشی به داده‌ها از قابلیت اعتبار، انتقال پذیری، قابلیت اعتماد و قابلیت تایید استفاده شد. به منظور تحلیل داده‌های مصاحبه از روش ون منن استفاده شده است. یافته‌ها نشان داد که به‌کارگیری نقشه مفهومی پیامدهای شناختی–عاطفی قابل توجهی دارد. پیامدهای اصلی شامل نگرش جامع، یادگیری خودنظم‌دهنده و توسعه توانمندی‌های تفکر و پیامدهای فرعی شامل پیوند مطالب با پیش‌زمینه، تقویت خلاقیت، تحلیل انتقادی، توانایی حل مسائل، افزایش خودباوری آموزشی، تقویت انگیزه پیشرفت، توانایی برنامه‌ریزی یادگیری، مدیریت و نظم‌دهی اطلاعات، تعمیم مفاهیم و پایش و ارزیابی یادگیری هستند. نتایج نشان می‌دهد که نقشه مفهومی تاثیر مثبتی بر سازماندهی مطالب، تقویت مهارت‌های تفکر و انگیزش دانش‌آموزان دارد و می‌تواند به بهبود فرایند تدریس و طراحی برنامه‌های آموزشی در درس فیزیک کمک کند.

representing teachers’ lived experiences of the cognitive and affective outcomes of using concept mapping in the physics teaching–learning process

the present study aimed to explore teachers’ lived experiences regarding the use of concept mapping in the teaching–learning process of physics. the research was conducted using a qualitative approach with a phenomenological design. the participants consisted of fourteen teachers during the 2023–2024 academic year, selected through purposive sampling, and data collection continued until theoretical saturation was reached. in-depth semi-structured interviews were used as the primary data collection tool. to enhance the trustworthiness of the findings, the criteria of credibility, transferability, dependability, and confirmability were applied. interview data were analyzed using van manen’s thematic analysis approach.the findings revealed that the use of concept mapping leads to significant cognitive and affective outcomes. the major outcomes included developing a holistic perspective, fostering self-regulated learning, and enhancing thinking skills. the minor outcomes comprised connecting new content with prior knowledge, strengthening creativity, promoting critical analysis, improving problem-solving ability, increasing academic self-efficacy, enhancing achievement motivation, improving learning-planning skills, organizing and managing information, transferring concepts, and monitoring and evaluating learning. overall, the results indicate that concept mapping positively influences content organization, cognitive skill development, and student motivation, and can contribute to improving teaching practices and instructional design in physics education.