نقش نگرش‌ها و انگاره‌های اجتماعی در انگیزش دانش‌آموزان نسبت به یادگیری فیزیک

آموزش فیزیک تنها فرایندی برای انتقال مفاهیم علمی صرف نیست، بلکه بستری اجتماعی و فرهنگی است که در آن ارزش‌ها، هویت‌ها و نابرابری‌های مختلف بازتولید می‌شوند. جامعه‌شناسی آموزش فیزیک با بررسی عوامل اجتماعی مختلف مانند جنسیت، طبقه اجتماعی، فرهنگ و هویت علمی، تلاش می‌کند درک عمیق‌تری از نحوه یادگیری و مشارکت دانش‌آموزان در این حوزه ارائه دهد. پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد که باور‌های فرهنگی و انگاره­های اجتماعی و حتی کلیشه‌های جنسیتی درباره اینکه چه کسی می‌تواند دانشمند یا فیزیک‌دان موفقی باشد، نقش مهمی در علاقه‌مندی و عملکرد دانش‌آموزان نسبت به این درس دارند. همچنین، تعاملات در کلاس درس فیزیک، نحوه برخوردها، زبان بدن و روح ارزیابی‌ها، فرصت­های یادگیری را برای برخی گروه­ها محدود می­کند. از این رو، درک جامعه‌شناسی از آموزش فیزیک به معلمان کمک می­کند تا محیط‌های یادگیری عادلانه‌تر و موثرتری را طراحی کنند. در این مقاله، با تحلیل کیفی از مرور مطالعات نوین در حوزه جامعه‌شناسی علم و آموزش فیزیک، به بررسی ارتباط بین ساختار‌های اجتماعی و فرهنگی و فرایندهای یادگیری پرداخته می‌شود. نتایج این پژوهش نشان می­دهد، تاکید بر ضرورت توجه به زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی در آموزش فیزیک و پیشنهاد راهکارهایی برای ارتقای عدالت آموزشی و پرورشی هویت علمی در میان دانش‌آموزان امری تاثیرگذار و ضروری است.

the role of social attitudes and imaginaries in motivating students towards learning physics

physics education is not merely a process of transmitting scientific concepts; rather, it constitutes a socio-cultural arena in which values, identities, and various forms of inequality are reproduced. the sociology of physics education seeks to provide a deeper understanding of how students learn and participate in this field by examining social factors such as gender, social class, culture, and scientific identity. recent research indicates that cultural beliefs, social imaginaries, and even gender stereotypes about who can be a successful scientist play a significant role in shaping students interest and performance. furthermore, interactions within the physics classroom—including teaching approaches, instructors body language, and assessment methods—can constrain learning opportunities for certain groups. consequently, a sociological understanding of physics education can assist teachers in designing more equitable and effective learning environments. through a qualitative review of recent studies in the sociology of science and physics education, this article examines the relationship between socio-cultural structures and learning processes. the findings highlight the profound impact and necessity of integrating cultural and social contexts into physics education and propose strategies for enhancing educational equity and fostering students scientific identity.