پژوهش‌های معلم‌محور و تکوین هویت معلم‌ ‌پژوهشگر دربستر پژوهش عملی

یکی از چالش‌های بنیادین آموزش معاصر، تداوم شکاف میان تولید دانش دانشگاهی و عمل آموزشی در کلاس درس است؛ شکافی که معلمان را در جایگاه مصرف‌کنندگان دانش قرار داده و مانع مشارکت آن‌ها در تولید معرفت آموزشی می‌شود. این پژوهش با هدف تبیین نقش پژوهش‌های معلم‌محور در تکوین هویت معلم‌‌پژوهشگر و بررسی فرایندهای فردی و زمینه‌ای موثر بر شکل‌گیری این هویت، در چارچوب رویکرد پژوهش روایی انجام شده است. بر مبنای ادبیات موجود، پژوهش عمل به‌عنوان رویکردی تامل‌محور و اقدام‌محور، امکان ادغام دانش نظری با تجربه زیسته در کلاس درس را فراهم کرده و زمینۀ بازاندیشی و اصلاح مستمر عمل را فراهم می‌سازد. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که هویت معلم‌‌پژوهشگر پدیده‌ای تدریجی، پویا و چندوجهی است که در تعامل میان سه ساحت اصلی شکل می‌گیرد: (1) عوامل فردی شامل انگیزه، خودکارآمدی پژوهشی، و مهارت‌های تحلیل و تفکر انتقادی؛ (2) تعاملات اجتماعی همچون مشارکت در جوامع یادگیری و شبکه‌های علمی؛ و (3) عوامل نهادی شامل حمایت سازمانی، فرهنگ مدرسه و فرصت‌های توسعه حرفه‌ای. نتایج بیانگر آن است که پژوهش عمل، علاوه بر بهبود کیفیت تدریس، سازوکاری برای بازروایی تجربه و شکل‌دهی روایت حرفه‌ای معلمان فراهم نموده و مسیر تبدیل آنان به کنشگران معرفتی را هموار می‌سازد. بر این اساس، تقویت سیاست‌های مدرسه‌محور در حمایت از پژوهش معلمان، شرطی اساسی برای پایداری هویت پژوهشگرانه و ارتقای کیفیت آموزش است.

teacher-centered research and the development of teacher-researcher identity in the context of action research

one of the fundamental challenges of contemporary education is the persistence of the gap between the production of academic knowledge and educational practice in the classroom; a gap that places teachers in the position of consumers of knowledge and prevents their participation in the production of educational knowledge. this research aims to explain the role of teacher-centered research in the development of teacher-researcher identity and to examine the individual and contextual processes that affect the formation of this identity, within the framework of the narrative research approach. based on the existing literature, action research, as a reflection-oriented and action-oriented approach, provides the possibility of integrating theoretical knowledge with lived experience in the classroom and provides the basis for rethinking and continuous improvement of practice. the findings of this study indicate that teacher-researcher identity is a gradual, dynamic, and multifaceted phenomenon that is shaped by the interaction between three main areas: (1) individual factors including motivation, research self-efficacy, and critical thinking and analysis skills; (2) social interactions such as participation in learning communities and scholarly networks; and (3) institutional factors including organizational support, school culture, and professional development opportunities. the results indicate that action research, in addition to improving the quality of teaching, provides a mechanism for validating teachers experiences and shaping their professional narratives, paving the way for them to become cognitive actors. accordingly, strengthening school-based policies in support of teacher research is a fundamental condition for sustaining the researcher identity and improving the quality of education.