اثربخشی رویکرد یادگیری فعال چندوجهی بر اصلاح کج فهمی‌های مبحث القای الکترومغناطیس

هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی رویکرد یادگیری فعال چندوجهی (کار گروهی، پروژه‌های عملی، یادگیری معکوس و بازدید میدانی) در اصلاح کج‌فهمی‌های دانش‌آموزان در مبحث القای الکترومغناطیسی بود. این پژوهش کاربردی و از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان پایه یازدهم فیض‌آباد در سال تحصیلی 1403-1404 بود. نمونه آماری شامل 40 دانش‌آموز پسر از دبیرستان نام آور که با استفاده از شیوه‌ی نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. ابزار پژوهش آزمون محقق‌ساخته سه‌سطحی با روایی تاییدشده توسط متخصصان فیزیک و پایایی آلفای کرونباخ 798/0 بود. آموزش مبحث القای الکترومغناطیسی در گروه آزمایش با استفاده از روش‌های تدریس فعال و در گروه کنترل با روش سنتی، طی 10 جلسه 75 دقیقه‌ای اجرا شد. نتایج تحلیل کوواریانس پس از کنترل اثر پیش‌آزمون نشان داد که یادگیری فعال تاثیر بسیار معناداری در کاهش کج‌فهمی‌ها دارد (001/0 p <). میانگین کج‌فهمی‌ها در گروه آزمایش از %33 به %9 (کاهش %24) و در گروه کنترل از %5/34 به 21٪ (کاهش %5/13) رسید. بیشترین اصلاح در کج‌فهمی‌های یکسان‌انگاری میدان الکتریکی و مغناطیسی، شرایط ایجاد جریان القایی و کاربرد قانون لنز مشاهده شد. یافته‌ها حاکی از آن است که رویکرد یادگیری فعال چندوجهی نه‌تنها به‌طور معناداری درک مفهومی عمیق‌تری نسبت به روش تدریس سنتی ایجاد می‌کند (با اندازه اثر بزرگ 412/0 η² =)، بلکه قادر است کج‌فهمی‌های ریشه‌دار و مقاوم را که در روش‌های سخنرانی‌محور پایدار می‌مانند، به‌طور موثری مرتفع سازد. بر این اساس، توصیه می‌شود معلمان فیزیک این استراتژی‌ها را در برنامه‌ی تدریس خود بگنجانند.

effectiveness of multi-faceted active learning approach in correcting misconceptions in electromagnetic induction

the aim of this study was to investigate the effectiveness of a multi-faceted active learning approach (collaborative group work, hands-on projects, flipped classroom, and field trips) in remediating students’ misconceptions about electromagnetic induction. this applied research employed a quasi-experimental pre-test/post-test design. the statistical population comprised all 11th-grade students in feyzabad during the 2024–2025 academic year. the sample consisted of 40 male students from namavar high school, who were randomly assigned to experimental (n = 20) and control (n = 20) groups using cluster random sampling. the data collection instrument was a researcher-developed three-tier diagnostic test with content validity confirmed by physics education experts and a cronbach’s alpha reliability of 0.798. instruction on electromagnetic induction was delivered to the experimental group using active learning methods and to the control group using traditional lecture-based methods over 10 sessions of 75 minutes each. results of analysis of covariance, controlling for pre-test scores, revealed that active learning had a highly significant effect on reducing misconceptions (p < 0.001). the mean percentage of misconceptions in the experimental group decreased from 33% to 9% (a 24% reduction), whereas in the control group it decreased from 34.5% to 21% (a 13.5% reduction). the greatest remediation was observed in the misconceptions of conflating electric and magnetic fields, conditions required for induced current, and application of lenz’s law. the findings indicate that the multi-faceted active learning approach not only produces significantly deeper conceptual understanding than traditional instruction (large effect size η² = 0.412) but also effectively eliminates entrenched and resistant misconceptions that typically persist under lecture-based methods. accordingly, it is recommended that high school physics teachers systematically incorporate these strategies into their instructional programs.