کاربرد روشهای ریاضی، توان لیاپانوف و مدلهای تعادل عمومی پویای تصادفی در تبین آشوب بازار ارز

در سالهای اخیر، نرخ ارز در اقتصاد ایران تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله تورم، سیاستهای پولی و تحریمهای بین المللی با نوسانات شدیدی مواجه بوده است. شواهد تجربی نشان می دهد که علاوه بر متغیرهای اقتصادی، عوامل سیاسی-اجتماعی نیز به ویژه وعده های انتخاباتی، به عنوان یک شوک غیراقتصادی، بر انتظارات بازار ارز تاثیرگذارند. عدم تحقق این وعده ها منجر به بروز آشوب های کوتاه مدت در بازار می شود که تعادل والراسی به معنای حالتی که در آن تقاضا و عرضه در تمام بازارها همزمان در یک سیستم قیمت مشترک متعادل می شوند را موقتاً مختل می سازد. این اختلال نه تنها در بازار ارز، بلکه از طریق انتقال بین بازاری، در بازار دارایی های جایگزین مانند طلا نیز منعکس می گردد. در این پژوهش، با به کارگیری آزمون توان لیاپانوف ) (lyapunov exponentو همچنین مدل های تعادل عمومی پویای تصادفی ( )dsgeکه بر پایه بنیان های خرد اقتصادی و چارچوب والراسی استوارند تاثیر شوک های ناشی از وعده های انتخاباتی بر تعادل بازارهای ارز و طلا در ایران مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته ها حاکی از آن است که هرچند که این شوک ها در کوتاه مدت باعث انحراف از مسیر تعادلی و افزایش سطح قیمت های تعادلی در هر دو بازار می شوند، اما سیستم اقتصادی به دلیل ماهیت پویا و تصادفی مدل ،dsge قادر است پس از انتقال شوک به سایر بازارها، دوباره به حالت تعادلی همگرا شود. این نتیجه، کارایی روش های ریاضی به ویژه تحلیل پویای سیستم های غیرخطی و شبیه سازی عددی را در مطالعه پدیده های پیچیده اقتصاد کلان به وضوح آشکار می سازد.