تحول دیجیتال در سکوی هوشمند زمین

مدیریت بهینه اراضی به عنوان یک منبع حیاتی و تجدیدناپذیر، نقشی کلیدی در امنیت زیست‌محیطی، اقتصادی و غذایی کشور ایفا می‌کند. با این حال، نظام حکمرانی اراضی در ایران با چالش‌های پیچیده‌ای همچون زمین‌خواری، تخریب محیط زیست، تغییر کاربری‌های غیرمجاز و فرآیندهای اداری ناکارآمد مواجه است. این مقاله به تشریح برنامه «تحول دیجیتال سکوی هوشمند زمین» به عنوان یکی از پروژه‌های پیشران دولت هوشمند می‌پردازد که با هدف غلبه بر این چالش‌ها طراحی شده است. این سکو که تکامل‌یافته‌ی «پنجره واحد زمین» است، دو ماموریت اصلی را دنبال می‌کند: پیشگیری از مفاسد از طریق پایش هوشمند اراضی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و هوش مصنوعی، و ساماندهی خدمات حوزه زمین و ساختمان از طریق ایجاد یک درگاه یکپارچه و هوشمند. مقاله حاضر، مسیر تحول این سامانه از یک «پنجره واحد» به یک «سکوی هوشمند» با رویکرد پلتفرمی را تبیین می‌کند. این برنامه تحول در قالب یک نقشه راه سه‌مرحله‌ای (کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلند‌مدت) طراحی شده است که بر اصولی چون داده‌محوری، یکپارچه‌سازی خدمات، به‌کارگیری فناوری‌های نوظهور مانند زنجیره بلوکی و کلان‌داده، و ایجاد یک زیست‌بوم دیجیتال مشارکتی استوار است. در نهایت، این مقاله چشم‌انداز مطلوب حاصل از این تحول دیجیتال را برای ذی‌نفعان کلیدی چون شهروندان، کسب‌وکارها و حاکمیت ترسیم می‌کند که منجر به شفافیت، کارایی، تصمیم‌گیری مبتنی بر داده و دسترسی عادلانه به منابع زمین خواهد شد.