بدهی معماری سازمانی، مطالعه موردی شرکت‌های توزیع نیروی برق ایران

بدهی معماری سازمانی به‌عنوان یک پدیدۀ چندبعدی، ترکیبی از تصمیمات فنی، فرآیندی و سازمانی است که در بلندمدت موجب افزایش هزینه‌ها، کاهش انعطاف‌پذیری و افت کیفیت خدمات می‌شود. این پژوهش با هدف شناسایی ابعاد بدهی معماری در شرکت‌های توزیع نیروی برق ایران و ارائه چارچوبی عملی برای پایش و مدیریت آن انجام شد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر مطالعه موردی است؛ داده‌ها از طریق تحلیل اسناد معماری، مرور تجارب متعدد پروژه‌های معماری سازمانی در شرکت‌های توزیع و مصاحبه با مدیران و کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات گردآوری شد. نتایج نشان می‌دهد انباشت بدهی‌ها بیشتر در سه لایه داده، فرآیند و فناوری رخ می‌دهد و ضعف ساختارهای حاکمیتی و محدودیت منابع، مهم‌ترین عوامل تداوم این بدهی‌ها هستند.به‌علاوه، به‌کارگیری متامدل معماری به‌عنوان ابزار تحلیلی امکان شناسایی نظام‌مند کاندیداهای بدهی را فراهم ساخت. بر اساس تحلیل‌ها، مجموعه‌ای از راهکارهای هم‌افزا در سطوح فنی (یکپارچه‌سازی داده و بازطراحی معماری سامانه‌ها)، فرآیندی (استانداردسازی و اتوماسیون فرایندها) و سازمانی (تشکیل ساختارهای حاکمیتی و ثبت بدهی‌ها) پیشنهاد شد که می‌تواند مسیر کاهش هزینه‌ها و تسریع تحول دیجیتال در شرکت‌های توزیع را هموار سازد.