نقشه راه تحول دیجیتال: تحلیل مضمون استراتژی‌های کسب‌وکار مبتنی بر هوش مصنوعی و طراحی مدل مفهومی برای اقتصاد داده‌محور

پژوهش حاضر با هدف تحلیل مضمون استراتژی‌های کسب‌وکار مبتنی بر هوش مصنوعی و طراحی مدل مفهومی برای اقتصاد داده‌محور انجام شده است. در عصر تحول دیجیتال، سازمان‌ها با چالش‌های متعددی در پیاده‌سازی و بهره‌برداری از فناوری‌های هوش مصنوعی مواجه هستند و نیازمند نقشه راهی جامع برای هدایت این مسیر هستند. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون، 30 منبع معتبر و به‌روز (2021-2025) در حوزه تحول دیجیتال و هوش مصنوعی را مورد بررسی قرار داده است. داده‌های پژوهش با استفاده از فرآیند کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل شده و منجر به استخراج 8 مضمون اصلی و 32 مضمون فرعی گردیده است. مضامین اصلی شناسایی شده عبارتند از: ارزش‌آفرینی مبتنی بر هوش مصنوعی، معماری سازمانی هوشمند، تجربه دیجیتال یکپارچه، چابکی عملیاتی هوشمند، رهبری تحول‌آفرین دیجیتال، توانمندسازی سرمایه انسانی، حکمرانی مسئولانه هوش مصنوعی و اکوسیستم نوآوری باز. بر اساس این مضامین، مدل مفهومی “نقشه راه تحول دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی” طراحی شده که از چهار لایه استراتژیک، سازمانی، عملیاتی و زیرساختی تشکیل شده است. این مدل، چارچوبی جامع برای هدایت سازمان‌ها در مسیر تحول دیجیتال ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از هوش مصنوعی برای ایجاد ارزش پایدار در اقتصاد داده‌محور استفاده کرد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که موفقیت در تحول دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی، نیازمند رویکردی جامع و یکپارچه است که نه تنها ابعاد فنی، بلکه ابعاد انسانی، فرهنگی و اخلاقی را نیز در نظر بگیرد.