تحلیل محتوای چالش‌های اخلاقی و اجتماعی استفاده از هوش مصنوعی در مدیریت دانش سازمانی

با گسترش روزافزون فناوری‌های هوش مصنوعی در سازمان‌ها، مدیریت دانش نیز دستخوش تحولات بنیادین شده است. اگرچه هوش مصنوعی ظرفیت بالایی در تسهیل خلق، ذخیره، و اشتراک دانش دارد، اما به‌کارگیری آن با مجموعه‌ای از چالش‌های اخلاقی و اجتماعی همراه است که می‌تواند اعتماد، شفافیت و عدالت دانشی را در سازمان‌ها تحت تاثیر قرار دهد. هدف پژوهش حاضر، تحلیل محتوای پژوهش‌های علمی مرتبط با چالش‌های اخلاقی و اجتماعی ناشی از استفاده از هوش مصنوعی در مدیریت دانش سازمانی است. روش تحقیق، تحلیل محتوای کیفی با رویکرد استقرایی است. داده‌ها از میان مقالات علمی معتبر منتشرشده در بازه زمانی 2015 تا 2025 گردآوری و کدگذاری شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مهم‌ترین چالش‌های اخلاقی مطرح در متون علمی شامل حریم خصوصی داده‌ها، سوگیری الگوریتمی، شفافیت تصمیمات هوشمند، و مالکیت دانش تولیدشده توسط ماشین است. از منظر اجتماعی نیز، کاهش تعامل انسانی، بی‌اعتمادی نسبت به فناوری، و تغییر در ساختار قدرت دانشی سازمان‌ها از مضامین پرتکرار شناسایی شد. تحلیل نهایی نشان داد که در بیشتر پژوهش‌ها، بر ضرورت توسعه چارچوب‌های اخلاقی و سیاست‌های نظارتی برای به‌کارگیری مسئولانه هوش مصنوعی در مدیریت دانش تاکید شده است. بر این اساس، مقاله حاضر با ترسیم تصویری جامع از وضعیت موجود، زمینه‌ای برای طراحی مدل‌های اخلاق‌محور در مدیریت دانش هوشمند فراهم می‌کند.