پارادایم نوین در معدنکاری مس: تحلیل تطبیقی عمیق کاربردهای هوش مصنوعی و تاثیر آن بر چابکی سازمانی و عملکرد سبز (مطالعه موردی: مجتمع‌های مس ایران ، سرچشمه،میدوک،علی آباد یزدو پیشگامان جهانی)

صنعت استراتژیک مس در ایران به عنوان یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد و توسعه صنعتی، با چالش‌هایی نظیر کاهش عیار مواد معدنی، افزایش هزینه‌های انرژی و فشار روزافزون برای رعایت استانداردهای زیست‌محیطی مواجه است. در این میان، هوش مصنوعی (ai) به عنوان یک فناوری تحول‌آفرین، پتانسیل ایجاد یک جهش پارادایمی در بهره‌وری، ایمنی و پایداری این صنعت را داراست. این مقاله، که حاصل تلفیق پژوهش‌های فنی-مهندسی و مطالعات مدیریتی است، به تحلیل عمیق کاربردهای هوش مصنوعی در زنجیره ارزش معادن مس ایران (با تمرکز بر مجتمع‌های سرچشمه، شهربابک، سونگون و علی‌آباد یزد) و مقایسه آن با پیشگامان جهانی نظیر bhp و rio tinto می‌پردازد. با استناد به مطالعات کتابخانه‌ای، گزارش‌های صنعتی و پژوهش کارشناسی ارشد نگارنده در زمینه “تاثیر زنجیره تامین هوشمند بر عملکرد سبز و چابکی سازمانی در مجتمع مس شهربابک”، یک تحلیل تطبیقی جامع صورت گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که پیاده‌سازی هوش مصنوعی فراتر از یک بهینه‌سازی فنی، یک اهرم استراتژیک برای ارتقاء چابکی سازمانی (از طریق تصمیم‌گیری داده‌محور و واکنش سریع به تغییرات) و بهبود عملکرد سبز (از طریق کاهش مصرف انرژی، آب و ضایعات) است. در حالی که معادن پیشرو جهانی این مزایای استراتژیک را محقق ساخته‌اند، معادن ایران در فاز گذار قرار دارند. این مقاله ضمن تشریح دقیق این شکاف، چالش‌های کلیدی پیاده‌سازی از جمله حاکمیت داده، کمبود متخصص و مقاومت فرهنگی را بررسی کرده و در نهایت یک نقشه راه عملیاتی برای پیاده‌سازی ai با هدف همزمان افزایش بهره‌وری عملیاتی و دستیابی به اهداف کلان سازمانی در حوزه پایداری و چابکی ارائه می‌دهد.