هوش مصنوعی توضیح پذیر مبتنی بر مغز: مدل مفهومی و مسیرهای آینده

در سال‌های اخیر، پیچیدگی مدل‌های یادگیری عمیق و نبود شفافیت در تصمیم‌گیری‌های آن‌ها، توجه به هوش مصنوعی توضیح پذیر را ضروری ساخته است. از سوی دیگر، علوم اعصاب شناختی با تمرکز بر فرآیندهای یادگیری، حافظه و تصمیم‌سازی در مغز، بستر مناسبی برای الهام‌بخشی در طراحی سیستم‌های شفاف فراهم می‌کند. این پژوهش با مرور نظام‌مند مطالعات اخیر، چارچوبی مفهومی برای توسعه سیستم‌های هوشمند توضیح پذیر ارائه می‌دهد. مدل پیشنهادی شامل سه لایه شناختی، تبیینی و اخلاقی_اعتماد است که به‌ترتیب به بازنمایی فرآیندهای درک، تبیین منطق تصمیم‌گیری و تضمین مسئولیت‌پذیری شناختی می‌پردازند. یافته‌ها نشان می‌دهند که تلفیق اصول مغزی با الگوریتم‌های هوش مصنوعی می‌تواند منجر به توسعه سامانه‌هایی شود که علاوه بر عملکرد بالا، از شفافیت و اعتماد انسانی برخوردارند.