بررسی تطبیقی قوانین ایران و اتحادیه اروپا در زمینه هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال

این تحقیق به بررسی تطبیقی قوانین و مقررات مرتبط با هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال در ایران و اتحادیه اروپا می‌پردازد و هدف اصلی آن شناسایی نقاط قوت و ضعف هر دو نظام حقوقی و تحلیل چالش‌ها و فرصت‌های موجود در راستای تنظیم و نظارت بر فناوری هوش مصنوعی است. ابتدا، قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا که در آگوست 2024 لازم‌الاجرا شد و با رویکردی مبتنی بر ریسک، سیستم‌های هوش مصنوعی را بر اساس توان بالقوه آن‌ها برای آسیب‌رسانی به سلامت، ایمنی و حقوق اساسی طبقه‌بندی می‌کند، مورد تحلیل قرار می‌گیرد. سپس، مزایا و چالش‌های اجرایی این قانون، از جمله ابهام در تعریف ریسک و نگرانی از مقررات‌زدگی، بررسی می‌شود. در ادامه، وضعیت حقوقی ایران در حوزه هوش مصنوعی و سند ملی هوش مصنوعی به عنوان مهم‌ترین سند بالادستی در این زمینه معرفی می‌شود و چالش‌های ساختاری و اجرایی موجود در نظام حقوقی ایران، از جمله کمبود منابع مالی و نیاز به قوانین اجرایی کافی برای حفاظت از حریم خصوصی، مورد بحث قرار می‌گیرد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که الگوی سیاست‌گذاری اتحادیه اروپا می‌تواند به عنوان یک مدل موثر برای ایران در راستای تنظیم‌گری هوش مصنوعی و حفاظت از حقوق شهروندان مورد استفاده قرار گیرد و پیشنهاد می‌شود که با توجه به تحولات سریع فناوری و شرایط متغیر اقتصادی و اجتماعی، بازبینی دوره‌ای سیاست‌ها و مقررات در هر دو حوزه ضروری است تا اهداف و راهبردها با روندهای جهانی همسو شوند.