تحلیل ساختار حکمرانی اراضی کشاورزی در مواجهه با توسعه عمرانی: رویکردی مبتنی بر تحلیل شبکه اجتماعی و ارزیابی گروداران

تغییر کاربری اراضی کشاورزی یکی از چالش‌های اساسی محیط‌زیستی در مناطق ساحلی ایران محسوب می‌شود که ناشی از تعارض میان نیاز به توسعه و ضرورت حفظ منابع است. مدیریت این چالش به دلیل تعدد گروداران دولتی با منافع متعارض، پیچیده است. هدف این پژوهش، تحلیل ساختار حکمرانی مدیریت تغییر کاربری اراضی کشاورزی از طریق شناسایی گروداران کلیدی و ارزیابی شبکه تعاملات آن‌ها است. در این راستا، با استفاده از روش گلوله‌برفی، هشت گرودار اصلی شناسایی و سپس با بهره‌گیری ترکیبی از ارزیابی گروداران و تحلیل شبکه اجتماعی، داده‌های حاصل از مصاحبه با نمایندگان نهادها تحلیل شدند. نتایج نشان داد که شبکه مدیریت، تراکم ارتباطی سازنده بسیار پایینی (18%) دارد و به‌شدت دچار پراکندگی و عملکرد جزیره‌ای است. سازمان جهاد کشاورزی به‌عنوان محور همکاری‌ها و کشاورزان به‌عنوان کانون تعارضات شناسایی شدند. این پژوهش نشان می‌دهد که برای مدیریت فشارهای توسعه صنعتی و عمرانی، باید از نقش محوری سازمان جهاد کشاورزی برای ایجاد هماهنگی میان گروداران کلیدی استفاده کرد. این همکاری، بستر اجرای یک سبد سیاستی موثر، شامل ابزارهای بازدارنده و تشویقی، را فراهم می‌سازد که برای پایداری منطقه در برابر توسعه، ضروری است.