حسابداری پاسخگویی در مشارکت‌های عمومی– خصوصی دریایی: مرور نظام‌مند ادبیات و ارائه چارچوبی برای سیاست‌گذاری اقتصادی دریامحور

مشارکت‌های عمومی–خصوصی دریایی، به‌عنوان یکی از ابزارهای کلیدی توسعه اقتصاد دریاپایه، نقش فزاینده‌ای در اجرای پروژه‌های زیربنایی، بندری و خدماتی ایفا می‌کنند. با این حال، پیچیدگی نهادی، تنوع ذی‌نفعان و حساسیت بالای منافع عمومی در این پروژه‌ها، ضرورت استقرار سازوکارهای موثر حسابداری پاسخگویی را دوچندان کرده است. هدف این پژوهش، ارائه تصویری نظام‌مند از ادبیات علمی مرتبط با حسابداری پاسخگویی در مشارکت‌های عمومی–خصوصی دریایی و توسعه چارچوبی مفهومی برای پشتیبانی از سیاست‌گذاری اقتصادی دریامحور است. این پژوهش با بهره‌گیری از رویکرد مرور نظام‌مند ادبیات و بر اساس دستورالعمل اقلام ترجیحی گزارش‌دهی برای مرورهای نظام‌مند و فراتحلیل‌ها، 65 مطالعه علمی منتشرشده در بازه زمانی 2000 تا 2024 را در پایگاه‌های معتبر داخلی و بین‌المللی مورد بررسی قرار داده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ادبیات بین‌المللی به‌طور فزاینده‌ای بر ابعاد فراتر از پاسخگویی مالی، از جمله پاسخگویی عملکردی، رویه‌ای و اجتماعی در پروژه‌های دریایی تاکید دارد، در حالی که تمرکز مطالعات داخلی، عمدتاً معطوف به کنترل‌های مالی و الزامات قراردادی دولت، است. بر اساس تحلیل شکاف‌های موجود، این مقاله چارچوبی یکپارچه برای حسابداری پاسخگویی در چرخه عمر مشارکت‌های عمومی–خصوصی دریایی ارائه می‌کند که ابعاد مالی، نهادی، عملکردی و اجتماعی را به‌طور همزمان در بر می‌گیرد و می‌تواند به‌عنوان ابزاری تحلیلی برای بهبود شفافیت، تقویت تصمیم‌گیری عمومی و ارتقای اثربخشی سیاست‌های اقتصادی دریامحور مورد استفاده سیاست‌گذاران و نهادهای اجرایی قرار گیرد.

accountability accounting in marine ppps: a systematic review and policy framework

marine public–private partnerships (ppps) have become a key instrument for advancing the blue economy through the delivery of maritime infrastructure, port development, and related public services. however, the institutional complexity, multiplicity of stakeholders, and high sensitivity of public interests in such projects highlight the critical role of accountability accounting. this study aims to provide a systematic synthesis of the literature on accountability accounting in marine ppps and to develop a conceptual framework to support marine-oriented economic policymaking. adopting a systematic literature review approach based on the prisma 2020 guidelines, this study analyzes 65 peer-reviewed publications published between 2000 and 2024 in leading national and international databases. the findings indicate that international scholarship increasingly emphasizes multidimensional forms of accountability—extending beyond financial accountability to include performance, procedural, and social dimensions—whereas domestic studies predominantly focus on financial control mechanisms and contractual compliance from a governmental perspective.building on the identified gaps, the paper proposes an integrated accountability accounting framework covering the entire lifecycle of marine ppp projects. the framework incorporates financial, institutional, performance, and social dimensions of accountability and offers analytical support for enhancing transparency, improving public decision-making, and strengthening the effectiveness of marine-based economic policies.