سیاست‌ها، چارچوب‌های نهادی-حقوقی و چالش‌های تنظیم‌گری در توسعه انرژی بادی فراساحلی، جزر و مدی و موجی

انرژی‌های تجدیدپذیر دریایی از جمله انرژی بادی فراساحلی، جزر و مدی و موجی، به‌عنوان یکی از محورهای توسعه پایدار در سطح جهانی مورد توجه قرار گرفته‌اند. در ایران با وجود ظرفیت‌های قابل توجه دریایی، توسعه این منابع با چالش‌های نهادی، حقوقی و سیاستی مواجه است. این پژوهش ضمن بررسی پیشینه نظری و تجربی سیاست‌گذاری انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران، چارچوب‌های قانونی موجود، چالش‌های تنظیم‌گری و الگوهای تطبیقی کشورهای موفق را تحلیل میکند. نتایج نشان می‌دهد که فقدان سازوکارهای قانونی هماهنگ، نبود ثبات سیاستی، ضعف در مشارکت بخش خصوصی و محدودیت‌های نهادی از مهم‌ترین موانع توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران است. بررسی تجربیات بین‌المللی و تحلیل مقالات داخلی نشان می‌دهد که استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره، حکمرانی مشارکتی، ادغام اهداف انرژی و محیط‌زیست و اصلاح چارچوب‌های حقوقی می‌تواند مسیر سیاست‌گذاری کشور را برای توسعه پایدار انرژی‌های دریایی هموار سازد. پیشنهاد می گردد که سیاست‌های انرژی دریایی در ایران در چارچوب یک برنامه کلان ملی، با توجه به مشارکت ذی‌نفعان و پایبندی به اهداف توسعه پایدار طراحی و اجرا شود.

policies, institutional frameworks and regulatory challenges in offshore wind, tidal and wave energy development

marine renewable energies, including offshore wind, tidal and wave energy, have been considered as one of the axes of sustainable development at the global level. despite significant marine capacities in iran, the development of these resources faces institutional, legal and policy challenges. this article, using a review method, attempts to examine the theoretical and empirical background of renewable energy policymaking in iran, as well as analyze the existing legal frameworks, regulatory challenges and comparative models of successful countries. the results show that the lack of coordinated legal mechanisms, lack of policy stability, weakness in private sector participation and institutional constraints are among the most important obstacles to the development of renewable energies in iran. a review of international experiences and an analysis of persian articles show that the use of multi-criteria decision-making methods, participatory governance, integration of energy and environmental objectives and reform of legal frameworks can pave the way for the country s policymaking for the sustainable development of marine energies. finally, this study suggests that marine energy policies in iran should be designed and implemented within the framework of a national master plan, with stakeholder participation and adherence to sustainable development goals.