چالش‌های حقوقی اجرای استراتژی سازمان بین‌المللی دریانوردی برای سال 2050 (انتشارگازهای گلخانه‌ای) در تجارت انرژی دریامحور ایران

استراتژی سازمان بین‌المللی دریانوردی (imo) برای سال 2050، که در سال 2023 به‌روزرسانی شده، هدف اصلی خود را دستیابی به انتشار خالص صفر گازهای گلخانه‌ای (ghg) در حمل‌ونقل دریایی بین‌المللی قرار داده است. این استراتژی شامل نقاط چک‌پوینت‌هایی مانند کاهش حداقل 20 درصد (تلاش برای 30 درصد) تا سال 2030 و 70 درصد (تلاش برای 80 درصد) تا سال 2040 نسبت به سطوح 2008 است. ایران به عنوان یکی از صادرکنندگان عمده نفت و گاز در خلیج فارس، با چالش‌های حقوقی متعددی در اجرای این استراتژی مواجه است، از جمله تعهدات بین‌المللی تحت کنوانسیون‌های unclos، marpol و paris agreement، مسئولیت‌های قراردادی در قراردادهای صادرات انرژی، و نیاز به تطبیق قوانین داخلی با سوخت‌های جایگزین مانند آمونیاک و متانول سبز. این مقاله با روش تحلیلی-تطبیقی، چالش‌های حقوقی را بررسی کرده و پیشنهادهایی برای اصلاح قوانین ایران ارائه می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد که تحریم‌ها و عدم دسترسی به فناوری‌های سبز، اجرای تعهدات را دشوار می‌کند، اما با ایجاد چارچوب‌های قانونی داخلی مانند اصلاح قانون دریانوردی و بنادر (1383) و سرمایه‌گذاری در بنادر هوشمند، ایران می‌تواند به اهداف imo نزدیک شود. این رویکرد نه تنها به کاهش ghg کمک می‌کند، بلکه فرصت‌های اقتصادی جدیدی در اقتصاد دریاپایه ایجاد می‌نماید.

challenges in legal implementation of the international maritime organization's strategy for 2050 (greenhouse gas emissions) in iran's maritime energy trade

the international maritime organization s (imo) strategy for 2050, updated in 2023, aims primarily at achieving net-zero greenhouse gas (ghg) emissions in international maritime transport. this strategy includes checkpoints such as a minimum 20% reduction (striving for 30%) by 2030 and 70% (striving for 80%) by 2040 compared to 2008 levels. as one of the major exporters of oil and gas in the persian gulf, iran faces numerous legal challenges in implementing this strategy, including international commitments under conventions such as unclos, marpol, and the paris agreement, contractual liabilities in energy export contracts, and the need to adapt domestic laws to alternative fuels like green ammonia and methanol. this article examines these legal challenges using an analytical-comparative method and provides recommendations for reforming iran s laws. the results indicate that sanctions and lack of access to green technologies make implementing commitments difficult, but by establishing domestic legal frameworks such as amending the maritime and ports law (1383) and investing in smart ports, iran can approach imo goals. this approach not only helps reduce ghg emissions but also creates new economic opportunities in the blue economy.