مدیریت مقصد گردشگری در چارچوب اقتصاد دریاپایه: تحلیل راهبردهای بازاریابی و برندسازی پایدار برای توسعه جزیره هرمز

در پارادایم اقتصاد دریاپایه، بهره‌برداری خردمندانه و یکپارچه از منابع دریایی و ساحلی برای ایجاد ارزش اقتصادی پایدار، محور توسعه منطقه‌ای قرار می‌گیرد. گردشگری به‌عنوان یکی از ارکان کلیدی این اقتصاد، نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه مقاصد جزیره‌ای دارد. جزیره هرمز با برخورداری از سرمایه‌های طبیعی منحصربه‌فرد زمین‌شناسی و فرهنگی، ظرفیت تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری شاخص در چارچوب اقتصاد دریاپایه را داراست. با این حال، توسعه گردشگری در این جزیره فاقد مدیریت یکپارچه مقصد، راهبرد رسمی بازاریابی و برندسازی هدفمند بوده و پیامدهایی نظیر فشار بر ظرفیت‌های زیست‌محیطی، فصلی‌بودن فعالیت‌های اقتصادی، ناپایداری معیشت محلی و بروز نگرانی‌های اجتماعی را به همراه داشته است. هدف این پژوهش، تحلیل نقش راهبردهای بازاریابی و برندسازی در مدیریت مقصد گردشگری جزیره هرمز، با تاکید بر اصول اقتصاد دریاپایه و مشارکت جامعه محلی است. این تحقیق با رویکرد ترکیبی (کمی–کیفی) و از طریق توزیع پرسشنامه در بین جامعه محلی و ذی‌نفعان گردشگری و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با فعالان و مدیران محلی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مولفه‌هایی چون هویت مکانی بی‌نظیر، سرمایه اجتماعی و روایت‌های فرهنگی بومی، مهم‌ترین دارایی‌های برند مقصد هرمز محسوب می‌شوند. در مقابل، ضعف در حکمرانی مقصد، نبود راهبرد رسمی بازاریابی و برندسازی، و اتکای بیش از حد به شهرت خودجوش شبکه‌های اجتماعی از چالش‌های اصلی توسعه پایدار گردشگری در این جزیره هستند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که تقویت مدیریت مقصد مبتنی بر مشارکت جامعه محلی و تدوین راهبرد یکپارچه بازاریابی و برندسازی پایدار، می‌تواند ضمن خلق تصویر متمایز و رقابت‌پذیر برای مقصد، به بهره‌وری اقتصادی بیشتر از منابع دریایی، ایجاد اشتغال پایدار و حفظ سرمایه‌های طبیعی‌فرهنگی منجر شود. این پژوهش راهکارهای عملی برای یکپارچه‌سازی گردشگری در برنامه‌ریزی اقتصاد دریاپایه و تحقق توسعه متوازن و پایدار در جزیره هرمز ارائه می‌دهد.

tourism destination management within the framework of a maritime-based economy: analyzing sustainable marketing and branding strategies for the development of hormuz island

hormuz island, as an emerging tourism destination in iran, possesses considerable potential for destination branding due to its unique natural, geological, and cultural characteristics. however, tourism development on the island has largely occurred in the absence of a coherent marketing strategy and integrated destination management. this has led to consequences such as pressure on environmental resources, seasonality of economic activities, instability in local livelihoods, and emerging social concerns. accordingly, the purpose of this research is to analyze the role of marketing and branding in the tourism destination management of hormuz island, with an emphasis on sustainability and local community participation. the findings indicate that, from the perspective of the local community, components such as place identity, social capital, social security, and indigenous cultural narratives are the most important assets of hormuz s tourism destination brand. in contrast, weak destination governance, the lack of a formal marketing and branding strategy, and over-reliance on informal fame derived from social networks are among the main challenges for sustainable tourism development on the island. the results also suggest that strengthening destination management based on local community participation and developing an integrated marketing strategy can play an effective role in sustaining the tourism destination brand of hormuz island.