مروری بر چالش‌های نوین حقوق و حکمرانی دریایی در قرن بیست‌ویکم: گذار از تحدید حدود به مدیریت اکوسیستم‌ها

تحول پارادایم حقوق دریاها از تقسیم‌بندی قلمرو به مدیریت یکپارچه‌ اکوسیستم مهم‌ترین چالش حقوقی-حکمرانی قرن بیست‌ویکم محسوب می‌شود. این گذار در پاسخ به فشارهای ناشی از تغییرات اقلیمی، صنعتی‌شدن اقیانوس‌ها، و تلاش برای حفاظت از تنوع زیستی دریایی شکل گرفته است. چارچوب حقوقی موجود، عمدتاً مبتنی بر کنوانسیون 1982 سازمان ملل متحد در مورد حقوق دریاها (unclos)، با رویکردی دولت‌محور و بخش‌بخش، ظرفیت محدودی برای مواجهه با چالش‌های پیچیده، فرامرزی و اکوسیستم‌محور امروز دارد. با بهره‌گیری از تحلیل اسناد حقوقی بین‌المللی، گزارش‌های سازمان‌های تخصصی، و ادبیات پژوهشی معاصر، این مقاله استدلال می‌کند که تحقق حکمرانی موثر دریایی مستلزم پذیرش اصول مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی (iczm)، رویکرد اکوسیستم‌محور (ebm) و تقویت نهادهای فراملی است. در این مسیر، چالش‌هایی همچون تعارض منافع اقتصادی و زیست‌محیطی، ضعف مکانیسم‌های اجرایی، و نیاز به دانش میان‌رشته‌ای باید مرتفع گردد. سه پرسش محوری در پایان مقاله مطرح می‌شود تا مسیر پژوهش‌های آینده را روشن سازد.

a review of the new challenges of the law of the sea and maritime governance in the 21st century: the transition from delimitation to ecosystem management

the paradigm shift in the law of the sea from territorial division to integrated ecosystem management represents the most significant legal and governance challenge of the twenty-first century. this transition has emerged in response to pressures from climate change, the industrialization of the oceans, and efforts to protect marine biodiversity. the existing legal framework, primarily based on the 1982 united nations convention on the law of the sea (unclos), with its state-centric and sectoral approach, possesses limited capacity to address today s complex, transboundary, and ecosystem-based challenges. through an analysis of international legal documents, reports from specialized organizations, and contemporary research literature, this article argues that achieving effective maritime governance necessitates the adoption of integrated coastal zone management (iczm) principles, an ecosystem-based management (ebm) approach, and the strengthening of supranational institutions. on this path, challenges such as the conflict between economic and environmental interests, weaknesses in enforcement mechanisms, and the need for interdisciplinary knowledge must be addressed. three central questions are posed at the end of the article to illuminate the direction for future research.