مروری نظام‌مند بر پژوهش‌های انجام‌شده در خصوص تاثیر اضافه‌بار وسایل نقلیه سنگین بر خرابی‌های روسازی راه‌ها (مطالعه موردی: راه های استان کرمان)

روسازی راه‌ها به‌عنوان یکی از مهم‌ترین، اجزای زیرساخت‌های حمل‌ونقل، نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه اقتصادی، ایمنی ترافیک، کاهش هزینه‌های بهره‌برداری وسایل نقلیه و بهبود کیفیت زندگی شهری و برون‌شهری ایفا می‌کنند. عملکرد مناسب روسازی‌ها مستلزم طراحی دقیق، اجرای صحیح و بهره‌برداری متناسب با فرضیات اولیه طراحی است. با این حال، یکی از عوامل اصلی انحراف عملکرد واقعی روسازی‌ها از عملکرد پیش‌بینی‌شده، عبور وسایل نقلیه سنگین، با بار محوری بیش از حدود مجاز است که تحت عنوان «اضافه‌بار» شناخته می‌شود. اضافه‌بار موجب افزایش تنش‌ها و کرنش‌های بحرانی در لایه‌های مختلف روسازی شده و زمینه بروز و تشدید خرابی‌هایی نظیر ترک‌خوردگی خستگی، ترک‌های پوست‌سوسماری، شیارشدگی و تغییرشکل‌های دائمی را فراهم می‌کند.در این پژوهش، یک مطالعه مروری جامع و نظام‌مند بر تحقیقات داخلی و خارجی منتشرشده در زمینه اثر اضافه‌بار وسایل نقلیه سنگین بر خرابی‌های روسازی راه‌ها انجام شده است. بدین منظور، پژوهش‌های مرتبط با استفاده از شاخص‌های متداول ارزیابی اثر بارگذاری، روش‌های تحلیل تجربی و مکانیکی–تجربی، و داده‌های حاصل از سامانه‌های توزین حین حرکت مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته‌اند. علاوه بر این، با تمرکز بر شرایط ترافیکی، اقلیمی و حمل‌ونقلی استان کرمان و استناد به گزارش‌های رسمی موجود، چالش‌های مرتبط با اضافه‌بار در این استان تحلیل شده و راهکارهای مدیریتی و فنی برای کاهش اثرات مخرب آن بر روسازی راه‌ها ارائه شده است. نتایج این مطالعه می‌تواند به‌عنوان مبنایی علمی برای بهبود طراحی روسازی، برنامه‌ریزی نگهداری پیشگیرانه و مدیریت بارگذاری ترافیکی در شبکه راه‌های پرتردد باری مورد استفاده قرار گیرد.

a systematic review of studies on the effect of overloaded heavy vehicles on pavement distress (case study: kerman province, kerman)

road pavements are among the most capital-intensive components of transportation infrastructure and play a crucial role in traffic safety, vehicle operating costs, and economic development. one of the main causes of premature pavement deterioration is heavy-vehicle overloading, which significantly increases critical stresses and strains within pavement layers and accelerates distress mechanisms such as fatigue cracking, rutting, and permanent deformation. this paper presents a comprehensive systematic review of national and international studies on the effects of overloaded heavy vehicles on pavement performance. common loading indicators and analytical approaches are reviewed, with particular emphasis on the role of weigh-in-motion systems in collecting real axle-load data and supporting overweight control strategies. furthermore, using official evidence from kerman province, the practical implications of overloading under local traffic and climatic conditions are discussed. the findings highlight the importance of integrating real traffic loading data into pavement design, maintenance planning, and management strategies to enhance pavement durability, especially in regions with intensive freight transportation.