حکمرانی بین‌المللی دریاها در پرتو تغییرات اقلیمی و دکترین میراث مشترک بشریت

تحولات اقلیمی و زیست‌محیطی اخیر سبب شده‌اند مفهوم حکمرانی دریایی در حقوق بین‌الملل با چالش‌های نوینی مواجه شود. از یک‌سو، افزایش سطح آب‌های آزاد، تخریب اکوسیستم‌های دریایی و مناقشات مربوط به بهره‌برداری از منابع مشترک، ضرورت تجدیدنظر در قواعد حقوقی موجود را آشکار کرده است؛ از سوی دیگر، دکترین میراث مشترک بشریت (common heritage of mankind) که در کنوانسیون 1982 حقوق دریاها (unclos) تثبیت شد، اکنون در معرض بازخوانی مبتنی بر عدالت اقلیمی و مسئولیت بین‌نسلی قرار دارد. این مقاله با رویکرد تحلیلی–انتقادی، به بررسی رابطه میان تغییرات اقلیمی و حکمرانی دریایی می‌پردازد و تداوم مشروعیت نظم حقوقی دریاها را در برابر بحران محیط‌زیستی و فزونی رقابت‌های ژئوپولیتیکی ارزیابی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد نظام موجود حقوق دریاها، در عین کارآمدی نهادی، نیازمند بازنگری در اصول عدالت محیط‌زیستی و مشارکت بین‌المللی است تا بتواند به چالش امنیت دریایی، حفاظت از میراث مشترک و منافع نسل‌های آینده پاسخ دهد.

developments in international maritime governance in light of climate change and the doctrine of the common heritage of humanity

recent climate and environmental developments have caused the concept of maritime governance in international law to face new challenges. on the one hand, rising sea levels, the destruction of marine ecosystems, and disputes over the exploitation of shared resources have revealed the need to revise existing legal rules; on the other hand, the doctrine of the common heritage of mankind, which was established in the 1982 convention on the law of the sea (unclos), is now subject to a reinterpretation based on climate justice and intergenerational responsibility. this article, using an analytical-critical approach, examines the relationship between climate change and maritime governance and assesses the continued legitimacy of the maritime legal order in the face of the environmental crisis and increasing geopolitical competition. the findings show that the existing maritime law system, while institutionally efficient, requires a review of the principles of environmental justice and international cooperation in order to respond to the challenge of maritime security, the protection of the common heritage, and the interests of future generations.