تحلیل فضایی‌زمانی تغییرات فضای سبز شهری و عدالت زیست‌محیطی در منطقه 2 تبریز با بهره‌گیری از تصاویر ماهواره‌ای و gis

فضاهای سبز شهری نقش اساسی در بهبود کیفیت محیط‌زیست، کاهش اثر جزیره حرارتی شهری و ارتقای سلامت و رفاه شهروندان دارند. با این حال، گسترش سریع شهرنشینی در بسیاری از شهرها، از جمله تبریز، منجر به کاهش پوشش گیاهی و محدودیت در دسترسی عادلانه شهروندان به این فضاها گردیده است. این پژوهش با هدف ارزیابی تغییرات فضایی زمانی فضاهای سبز شهری و تحلیل عدالت فضایی در دسترسی به این فضاها در منطقه 2 شهرداری تبریز انجام شده است. برای این منظور، تصاویر ماهواره‌ای landsat 8 مربوط به سال‌های 2015، 2020 و 2025 پردازش و شاخص‌های ndvi و دمای سطح زمین (lst) استخراج گردید. نتایج نشان می‌دهد پوشش گیاهی منطقه در بازه زمانی مورد بررسی کاهش یافته و دمای سطح زمین به‌ویژه در بخش‌های مرکزی و جنوبی منطقه افزایش یافته است. تحلیل همبستگی نشان‌دهنده رابطه معکوس قوی میان ndvi و دمای سطح بوده و بیانگر تاثیر کاهش پوشش گیاهی بر افزایش دمای شهری است. تحلیل دسترسی با استفاده از شعاع‌ 200 تا 600 متری نشان داد که تنها نواحی شمالی دسترسی مطلوب به فضاهای سبز دارند، درحالی‌که مناطق جنوبی از کمبود شدید پوشش سبز رنج می‌برند. یافته‌های تحقیق بر لزوم برنامه‌ریزی شهری پایدار، توسعه زیرساخت‌های سبز و ارتقای عدالت زیست‌محیطی در توزیع فضاهای سبز در تبریز تاکید می‌کند.

spatiotemporal analysis of urban green space changes and environmental justice in district 2 of tabriz using remote sensing and gis

urban green spaces play a crucial role in improving environmental quality, mitigating the urban heat island effect, and enhancing citizens’ health and well-being. however, rapid urbanization in many cities, including tabriz, has led to reduced vegetation cover and limited equitable access to these spaces. this study aims to assess the spatiotemporal changes of urban green spaces and analyze spatial justice in access to these areas in district 2 of tabriz municipality. for this purpose, landsat 8 images for the years 2015, 2020, and 2025 were processed, and the normalized difference vegetation index (ndvi) and land surface temperature (lst) were extracted. results indicate a decrease in vegetation cover over the study period and an increase in surface temperature, particularly in the central and southern parts of the district. correlation analysis revealed a strong inverse relationship between ndvi and lst, highlighting the impact of vegetation loss on urban temperature rise. accessibility analysis using 200–600 m buffers showed that only northern areas had adequate access to green spaces, while southern parts suffered from severe green space deficiency. the findings underscore the need for sustainable urban planning, green infrastructure development, and enhanced environmental justice in the distribution of green spaces in tabriz.