ارزیابی قابلیت استفاده از پساب شهری زابل برای احیای پوشش گیاهی و کاهش ریزگردهای بستر دریاچه هامون: رویکردی برای توسعه پایدار

خشک‌سالی‌های پیوسته و کاهش ورودی آب رودخانه هیرمند، دریاچه هامون را به کانونی فعال از ریزگردها تبدیل کرده است. بهره‌گیری از پساب شهری تصفیه‌شده به عنوان منبع جایگزین آب، می‌تواند در احیای پوشش گیاهی و تثبیت خاک موثر باشد. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی، ظرفیت پساب شهر زابل برای مرطوب‌سازی و نهال‌کاری بستر هامون را بررسی کرده است. نتایج مطالعات نشان می‌دهد که پساب شهری با افزایش رطوبت خاک و مواد آلی، نقش موثری در کاهش پراکنش گردوغبار و تثبیت اکوسیستم خشک ایفا می‌کند. گونه‌های مقاوم شامل گز، تاغ، خارشتر، کهور، اسکنبیل، ترات، سلمکی و کرته برای نهال‌کاری مناسب تشخیص داده شده‌اند. حجم سالانه پساب شهری زابل حدود 6/3 میلیون مترمکعب است که امکان احیای 180 هکتار از بستر خشک را فراهم می‌کند. مدیریت علمی پساب شهری می‌تواند به تحقق اهداف شهر سبز، دانشگاه سبز و توسعه پایدار منطقه سیستان کمک کند.

assessment of the potential use of zabol urban wastewater for vegetation restoration and dust mitigation in the hamoun lake basin: a sustainable development approach

hamoun lake, located in the semi-arid region of sistan, has faced severe droughts and reduced inflow from the helmand river, turning it into an active dust emission source. this study evaluates the potential application of treated urban wastewater from zabol for soil moisture enhancement and vegetation restoration in the hamoun basin. a descriptive–analytical methodology based on a comprehensive literature review was employed. the findings indicate that treated wastewater can increase soil moisture, enhance organic matter, and contribute significantly to dust reduction and soil stabilization. recommended drought- and salinity-tolerant plant species include tamarix spp., haloxylon spp., alhagi maurorum, prosopis juliflora, calligonum comosum, aeluropus littoralis, and salsola rigida. with an annual wastewater volume of approximately 3.6 million m³, about 180 hectares of dry lakebed could be rehabilitated. proper wastewater management, species selection, and community participation are crucial for achieving “green city, green university” objectives and sustainable development in the sistan region.