ارزیابی عملکرد زیست‌محیطی دانشگاه تبریز در نظام رتبه‌بندی جهانی دانشگاه سبز (ui greenmetric)، و بررسی زمینه‌های خروج از چرخه ارزیابی

پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی، به ارزیابی روند افول جایگاه دانشگاه تبریز در نظام رتبه‌بندی جهانی دانشگاه سبز (ui greenmetric) طی سال‌های 2018 تا 2020 و تبیین عوامل موثر بر خروج آن از این نظام ارزیابی از سال 2021 به بعد می‌پردازد. داده‌های تحقیق از گزارش‌های رسمی منتشرشده توسط ui greenmetric استخراج و با عملکرد 10 دانشگاه برتر و فعال ایرانی در سال 2024 مورد مقایسه و تحلیل تطبیقی قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که رتبه دانشگاه تبریز طی سه سال متوالی از جایگاه 577 در سال 2018 به 742 در سال 2020 کاهش یافته و سپس از چرخه رتبه‌بندی خارج شده است. تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد که دانشگاه‌هایی با ساختار مدیریتی پایدار، سامانه‌های پایش انرژی، و سیاست‌های منسجم محیط‌زیستی از جمله دانشگاه الزهرا و تربیت مدرس، در سال‌های اخیر موفق به حفظ یا بهبود جایگاه خود شده‌اند. در مقابل، دانشگاه تبریز به دلیل نبود نظام متمرکز پایش داده‌های سبز، کمبود گزارش‌های پایداری و کاهش اولویت موضوع محیط زیست در سطح سیاست‌گذاری دانشگاه، از تداوم حضور بازمانده است. در پایان، راهکارهایی شامل تشکیل کارگروه «پردیس سبز»، تدوین گزارش پایداری سالانه و به‌کارگیری شاخص‌های بومی در راستای ارتقای جایگاه بین‌المللی دانشگاه ارائه شده است.

evaluating the environmental performance of the university of tabriz in the ui greenmetric ranking and exploring the causes of its withdrawal from the sustainability assessment cycle

the present study, with a descriptive-qualitative approach based on documentary analysis, evaluates the decline in the position of the university of tabriz in the global green university ranking system (ui greenmetric) from 2018 to 2020 and explains the factors affecting its exit from this evaluation system from 2021 onwards. research data were extracted from official greenmetric reports and compared with the performance of the top ten active iranian universities in 2024. the results indicate that the university of tabriz’s ranking dropped continuously from 577th place in 2018 to 742nd in 2020, after which it was excluded from the ranking cycle. comparative analysis reveals that universities with stable managerial structures, effective energy monitoring systems, and coherent environmental policies—such as alzahra university and tarbiat modares university—have maintained or improved their positions in recent years. in contrast, the university of tabriz has fallen behind due to the absence of a centralized green data monitoring system, the lack of sustainability reporting, and the diminished prioritization of environmental issues in university-level policymaking. finally, several strategies are proposed, including the establishment of a “green campus task force,” the preparation of an annual sustainability report, and the adoption of localized indicators aimed at enhancing the university’s international standing.