ارزیابی راهبردهای یکپارچه مدیریت پسماند با تاکید بر کاهش تولید در مبدا و بازیافت مواد (مطالعه موردی: شهر تبریز)

هدف این پژوهش، ارزیابی راهبردهای یکپارچه مدیریت پسماند با تمرکز بر کاهش تولید در مبدا و افزایش نرخ بازیافت در شهر تبریز است. این مطالعه به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش‌های میدانی، پرسشنامه و مدل‌سازی سیستم‌های دینامیکی انجام گرفت. داده‌های مربوط به کمیت و ترکیب پسماند از طریق نمونه‌برداری از 100 نقطه در سطح شهر و بررسی آمار رسمی طی سال‌های 1400-1402 جمع‌آوری شد. همچنین، نظرات 300 خانوار و 50 مدیر و متخصص حوزه پسماند با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد سنجیده شد. یافته‌ها نشان داد که سرانه تولید پسماند در تبریز 810 گرم در روز است که 68 درصد آن را مواد آلی و 21 درصد را مواد قابل بازیافت تشکیل می‌دهد. مدل‌سازی سیستم‌های دینامیکی نشان داد که اجرای همزمان راهبردهای کاهش تولید در مبدا (آموزش، مالیات سبز) و توسعه زیرساخت‌های بازیافت می‌تواند نرخ بازیافت را از 15 درصد فعلی به 45 درصد برساند و حجم پسماند دفنی را تا 55 درصد کاهش دهد. همچنین، تحلیل اقتصادی نشان داد که سرمایه‌گذاری در سیستم‌های بازیافت پیشرفته با نرخ بازده داخلی 22 درصد، از توجیه اقتصادی مطلوبی برخوردار است. این پژوهش تاکید می‌کند که رویکرد یکپارچه و سیستماتیک در مدیریت پسماند نه تنها چالش‌های محیط‌زیستی را کاهش می‌دهد، بلکه می‌تواند منبع درآمدی پایدار برای شهرداری و ایجاد اشتغال سبز باشد.

evaluation of integrated waste management strategies with emphasis on source reduction and material recycling

this research aims to evaluate integrated waste management strategies focusing on source reduction and increased recycling rates in tabriz. the study employed a descriptive-analytical method using field surveys, questionnaires, and dynamic system modeling. data on waste quantity and composition were collected through sampling from 100 locations across the city and analysis of official statistics from 2021-2023. additionally, opinions of 300 households and 50 waste management experts were assessed using standardized questionnaires. findings revealed that per capita waste generation in tabriz is 810 grams per day, consisting of 68% organic matter and 21% recyclable materials. dynamic system modeling demonstrated that simultaneous implementation of source reduction strategies (education, green taxes) and recycling infrastructure development could increase recycling rates from the current 15% to 45% and reduce landfilled waste volume by 55%. economic analysis showed that investment in advanced recycling systems with 22% internal rate of return is economically justified. this research emphasizes that an integrated and systematic approach to waste management not only reduces environmental challenges but can also create sustainable revenue for municipalities and generate green employment opportunities. the study provides a comprehensive framework for transitioning from traditional to integrated waste management systems in similar urban contexts