اقتصاد چرخشی شهری: تحلیل چالش‌ها و راهبردهای اجرایی در کلان‌شهرهای ایران

پژوهش حاضر با هدف تحلیل چالش‌ها و راهبردهای اجرایی اقتصاد چرخشی در کلان‌شهرهای ایران انجام شد. این مطالعه از نظر روش، توصیفی-پیمایشی و از نظر هدف، کاربردی است. جامعه آماری شامل مدیران و متخصصان حوزه‌های پسماند، برنامه‌ریزی شهری و محیط زیست در چهار کلان‌شهر تهران، اصفهان، مشهد و تبریز بود که با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای 220 نفر انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق‌ساخته‌ای شامل چهار بخش بود که روایی آن توسط 8 متخصص تایید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 0٫89 محاسبه گردید. یافته‌ها نشان داد که چالش «نبود قوانین و مقررات شفاف» با میانگین 4٫45 و «محدودیت منابع مالی» با میانگین 4٫28 به ترتیب مهم‌ترین چالش‌ها هستند. در بین راهبردها، «تدوین سند راهبردی ملی» با میانگین 4٫52 و «ایجاد مشوق‌های اقتصادی» با میانگین 4٫34 بالاترین اولویت را داشتند. این یافته‌ها با مطالعات بین‌المللی از جمله ارزیابی اقتصاد چرخشی در کشورهای حوزه خلیج فارس [1] و تجربیات شهرهای اروپایی مانند لندن [9] همسویی دارد که بر ضرورت اصلاح نهادی و مکانیسم‌های مالی سیاست‌محور برای پیشبرد سیستم‌های شهری چرخشی تاکید می‌کنند.

circular urban economy: analysis of challenges and implementation strategies in iranian metropolises

this study was conducted with the aim of analyzing the challenges and implementationstrategies of the circular economy in iranian metropolises. methodologically, the research isdescriptive-survey in nature and applied in purpose. the statistical population comprisedmanagers and specialists in the fields of waste management, urban planning, andenvironmental affairs in four major iranian cities—tehran, isfahan, mashhad, and tabriz—of whom 220 individuals were selected through stratified random sampling. the researchinstrument was a researcher-developed questionnaire comprising four sections, whosevalidity was confirmed by eight experts and whose reliability was calculated usingcronbach’s alpha coefficient (α = 0.89). the findings revealed that the challenges of “lackof transparent laws and regulations” (mean = 4.45) and “financial resource constraints”(mean = 4.28) were, respectively, the most significant challenges. among the proposedstrategies, “development of a national strategic document” (mean = 4.52) and “establishmentof economic incentives” (mean = 4.34) received the highest priority. these findings areconsistent with international studies, including assessments of the circular economy in gulfcooperation council countries [1] and experiences of european cities such as london [9],which emphasize the necessity of institutional reform and policy-oriented financialmechanisms to advance circular urban systems.