حق بر محیط‌زیست سالم در شهرها به‌عنوان حق عمومی؛ مطالعه تطبیقی میان تبریز و سئول

رشد شتابان شهرنشینی در قرن بیست‌ویکم، حق بر محیط‌زیست سالم را به یکی از ارکان بنیادین حقوق عمومی و توسعه پایدار بدل کرده است. این پژوهش با رویکرد تطبیقی-تحلیلی به بررسی جایگاه و تحقق عملی این حق در دو شهر تبریز و سئول می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه هر دو کشور از چارچوب قانونی زیست‌محیطی برخوردارند، اما در ایران رویکرد قانون‌گذاری عمدتاً تکلیف‌محور است و سازوکارهای نظارتی و ضمانت اجراهای موثر در سطح شهری وجود ندارد؛ در مقابل، سئول با ساختار حقوقی حق‌مدار، استقلال نهادی و مالی، شفافیت داده‌ای و مشارکت فعال شهروندان توانسته است تحقق عینی این حق را تضمین کند. شاخص‌های کمی مانند غلظت ذرات معلق، نرخ بازیافت و سرانه فضای سبز نشان می‌دهد که سئول از منظر تحقق محیط‌زیست سالم برتر است. در پایان، پیشنهادهایی برای اصلاحات قانونی، نهادی و سیاستی در ایران ارائه شده است تا شکاف میان تضمین حقوقی و تحقق عملی حق بر محیط‌زیست سالم کاهش یابد.

the right to a healthy environment in cities as a public right; a comparative study between tabriz and seoul

the rapid growth of urbanization in the 21st century has made the right to a healthy environment one of the fundamental pillars of public law and sustainable development. this study, using a comparative-analytical approach, examines the status and practical realization of this right in the cities of tabriz and seoul. the findings show that although both countries have an environmental legal framework, in iran the legislative approach is mainly task-oriented and there are no effective monitoring and enforcement mechanisms at the urban level; in contrast, seoul has been able to guarantee the objective realization of this right with a rights-based legal structure, institutional and financial independence, data transparency, and active citizen participation. quantitative indicators such as particulate matter concentration, recycling rate, and green space per capita show that seoul is superior in terms of realizing a healthy environment. finally, suggestions for legal, institutional, and policy reforms in iran are presented to reduce the gap between the legal guarantee and the practical realization of the right to a healthy environment.