ارزیابی شاخص‌های شهر سبز و شاخص‌های توسعه پایدار در شهرهای بزرگ ایران

شهرهای بزرگ ایران در دهه‌های اخیر با رشد سریع جمعیت، گسترش فیزیکی و افزایش فشارهای زیست‌محیطی مواجه شده‌اند که نیاز به برنامه‌ریزی پایدار و توسعه شهری سبز را بیش از پیش آشکار می‌سازد. این پژوهش با هدف ارزیابی شاخص‌های شهر سبز و شاخص‌های توسعه پایدار در کلان‌شهرهای ایران، به بررسی جامع ابعاد محیط‌زیستی، اجتماعی، اقتصادی، مدیریتی و کالبدی شهرها پرداخته است. روش تحقیق از نوع کیفی، توصیفی و کتابخانه‌ای است و داده‌ها از تحلیل نظام‌مند مقالات فارسی و انگلیسی معتبر موجود در پایگاه‌های علمی همچون سیویلیکا، sid، نورمگز، مگ ایران و گوگل اسکولار استخراج شده‌اند. در این روند، 14 مقاله فارسی و 7 مقاله انگلیسی مورد بررسی قرار گرفت که پس از غربال‌گری، 8 مقاله فارسی و 4 مقاله انگلیسی به‌عنوان منابع اصلی تحلیل انتخاب شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که شهرهای بزرگ ایران در برخی شاخص‌های شهر سبز مانند توسعه فضای سبز، حمل‌ونقل عمومی و کیفیت خدمات شهری پیشرفت‌هایی داشته‌اند، اما چالش‌هایی مانند آلودگی هوا، مصرف بالای انرژی، ناکارآمدی مدیریت پسماند و ضعف حکمرانی شهری همچنان مانع تحقق پایداری متوازن می‌شود. همچنین، تحلیل شاخص‌های توسعه پایدار نشان می‌دهد که عدم انسجام سیاست‌گذاری، نابرابری فضایی و محدودیت‌های اقتصادی باعث فاصله میان وضع موجود و اهداف پایدار شهری شده است. در نهایت، نتایج پژوهش چارچوبی برای بهبود عملکرد شهری و ارائه مدل پیشنهادی جهت ارتقای شاخص‌های شهر سبز و توسعه پایدار ارائه می‌دهد.

assessment of green city indicators and sustainable development indicators in major iranian cities

in recent decades, large cities in iran have faced rapid population growth, physical expansion, andincreasing environmental pressures, highlighting the urgent need for sustainable planning and greenurban development. this study aims to assess green city indicators and sustainable developmentindicators in major iranian cities, examining the environmental, social, economic, managerial, andspatial dimensions of urban areas comprehensively. the research adopts a qualitative, descriptive, andlibrary-based approach, with data systematically extracted from reputable persian and english articlesavailable in scientific databases such as civilica, sid, noormags, magiran, and google scholar.initially, 14 persian and 7 english articles were reviewed, of which 8 persian and 4 english articleswere selected as primary sources for analysis after screening. the findings indicate that large iraniancities have made progress in certain green city indicators, such as the expansion of green spaces, publictransportation, and quality of urban services. however, challenges such as air pollution, high energyconsumption, inefficient waste management, and weak urban governance continue to hinder balancedsustainability. moreover, the analysis of sustainable development indicators reveals that lack of policycoherence, spatial inequality, and economic limitations have created gaps between current conditionsand sustainable urban goals. ultimately, the study provides a framework for improving urbanperformance and offers a proposed model to enhance green city and sustainable developmentindicators