ارزیابی آلودگی فلزات سنگین(cu, pb, cd, hg, as) و منشاء احتمالی آنها در خاک کشاورزی کشت و صنعت مغان (محدوده شمال شرقی بخش9)

پژوهش حاضر با هدف بررسی آلودگی فلزات سنگین(cu, pb, cd, hg, as) و منشاء احتمالی آنها در خاک های کشاورزی منطقه کشت و صنعت مغان، استان اردبیل انجام شد. در این راستا، 20 نمونه خاک سطحی از عمق 0 تا 30 سانتی‌متر (19 نمونه زراعی و یک نمونه غیرزراعی) جمع‌آوری و با دستگاه icp-ms آنالیز شدند. همچنین ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی خاک شامل بافت،ph و مواد آلی بررسی گردید. نتایج نشان داد که بافت خاک عمدتا از نوع رس لومی است و میانگین ph نمونه‌ها 9/7 (در محدوده قلیایی متوسط) و میانگین ماده آلی 62/1 درصد تعیین شد. میانگین غلظت مس، سرب، کادمیوم، جیوه و آرسنیک به‌ترتیب برابر با 02/39، 42/636، 46/1، 619 و 49/18میلی‌گرم بر کیلوگرم گزارش شد. مقایسه این مقادیر با استانداردهای جهانی(who, epa) ، نشان دهنده سطوح بالایی از آلودگی به ویژه برای عناصر cd, pb, hg می باشد. برای منشاء یابی و تفکیک منابع آلودگی، علاوه بر شاخص های ژئوشیمیایی و زیست محیطی، از تحلیل های آماری چند متغیره (ضریب همبستگی، تحلیل مولفه های اصلی و تحلیل خوشه ای) استفاده شدکه یافته‌ها حاکی از تاثیر توامان منابع طبیعی و فعالیت‌های انسانی در شکل‌گیری الگوی آلودگی فلزات سنگین در منطقه است. همچنین بررسی کانی شناسی(با استفاده از پراش پرتو ایکس بر روی 4نمونه) حضور کانی های کوارتز، فلدسپات، آلبیت، کلسیت و میکا را به عنوان کانی اصلی و ایلیت را به عنوان کانی فرعی نشان داد. با توجه به تجمع این فلزات و تهدید سلامت خاک و محیط زیست، اتخاذ راهکار های مدیریتی و اصلاحی فوری برای کنترل منابع آلودگی و بهبود کیفیت خاک ضروری است.

assessment of heavy metal (cu, pb, cd, hg, as) pollution and their potential sources in agricultural soils of mogan agro-industry (northeastern area of section 9)

this study was conducted to investigate the concentrations and potential origins of heavy metals (cu, pb, cd,hg, as) in the agricultural soils of the mogan plain at the ardabil provenance. twenty surface soil samples(0-30 cm depth) were collected (19 cultivated and 1 uncultivated) and analyzed using icp-ms (inductivelycoupled plasma mass spectrometry). the physicochemical properties of the soil, including texture, ph, andorganic matter content, were also examined. results indicated that the soil texture was predominantly loamyto clay loam. the average ph of the samples was 7.9 (in the moderately alkaline range), and the mean organicmatter content was 1.62%. the average concentrations of cu, pb, cd, hg and as were 39.02, 636.42, 1.46,619, 18.49 mg/kg respectively. a comparison of these values with international standards set by the who(world health organization) and epa (environmental protection agency) indicated elevated levels ofcontamination, particularly for cd, pb, hg and as.in addition to geochemical and environmental indicators,multivariate statistical analyses, specifically correlation coefficient (r), principal component analysis (pca)and cluster analysis (ca), were employed to identify the source and distinguish the pathways of thecontaminants. the findings indicate the combined influence of both natural sources and anthropogenicactivities in shaping the heavy metal contamination pattern in the region mineralogical analysis performed byx-ray diffraction (xrd) on four selected samples showed that the major mineral phases were quartz, feldspar,albite, calcite, and mica. furthermore, the use of the chemical separation laboratory at tabriz universityindicated that kaolinite and illite were the primary and secondary clay minerals, respectively, suggesting thatall the necessary analyses were conducted in the university's laboratory. given the accumulation of thesemetals, the resulting soil contamination, and the threat to the environment, urgent management strategies andremediation approaches are necessary to control the sources of pollution and improve the quality of naturalresources furthermore, mineralogical analysis (using x-ray diffraction on four selected samples) revealed thepresence of quartz, feldspar, albite, calcite, and mica as the main minerals, and illite as a secondary claymineral. given the accumulation of these metals and the consequent threat to soil health and the environment,urgent management strategies and remediation approaches are essential for controlling pollution sources andimproving soil quality