تحلیل و رتبه بندی عملکرد دهیاری‌ها در توسعه پایدار روستایی با رویکرد اجتماعی – فرهنگی حفاظت از محیط‌زیست با استفاده از مدل aras (مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان خدابنده)

توسعه پایدار روستایی مفهومی چندبعدی است که در آن ابعاد اجتماعی – فرهنگی نقش بنیادین در تحقق پایداری محیط‌زیستی ایفا می‌کنند. هدف این پژوهش، تحلیل و رتبه‌بندی عملکرد دهیاری‌ها در توسعه پایدار روستایی با تاکید بر ابعاد اجتماعی – فرهنگی حفاظت از محیط‌زیست است. مطالعه موردی در بخش مرکزی شهرستان خدابنده انجام شد و جامعه آماری شامل 32 دهیار فعال بود که به‌صورت تمام‌شماری مورد بررسی قرار گرفتند. برای سنجش عملکرد دهیاری‌ها، هشت شاخص کلیدی شامل آگاهی زیست‌محیطی، نگرش فرهنگی به طبیعت، مشارکت اجتماعی، سرمایه اجتماعی، حس تعلق به مکان، سواد فرهنگی – اجتماعی، و آیین‌ها و مناسک محلی انتخاب شد. وزن شاخص‌ها بر اساس نظر 30 کارشناس تخصصی تعیین گردید و داده‌ها از طریق پرسشنامه‌ ساخت‌یافته گردآوری شد. در مرحله تحلیل، از تکنیک تصمیم‌گیری چندمعیاره aras برای رتبه‌بندی عملکرد دهیاری ها استفاده شد. نتایج نشان داد که روستاهای محمودآباد، اینچه‌خدابنده‌لو، گنگگ، علی‌آباد و تورپاخلو در طبقه «توسعه‌یافته» قرار دارند و عملکرد مطلوبی در شاخص‌های فرهنگی و مشارکتی دارند. در مقابل، روستاهایی نظیر شیخ‌لو، لاچوان و نعلبندان در وضعیت «توسعه‌نیافته (بحرانی)» قرار گرفتند و نیازمند مداخلات فوری در حوزه‌های فرهنگی و اجتماعی هستند.

analysis and ranking of rural municipalities’ performance in sustainable rural development using the socio-cultural approach to environmental protection and the aras model (case study: central district of khodabandeh county)

sustainable rural development is a multidimensional concept in which socio-cultural dimensions playa fundamental role in achieving environmental sustainability. this study aims to analyze and rank theperformance of rural municipalities in sustainable rural development, with an emphasis on sociocultural aspects of environmental protection. the case study was conducted in the central district ofkhodabandeh county, involving a statistical population of 32 active rural managers (dehyars), all ofwhom were surveyed through a census approach. to assess their performance, eight key indicatorswere selected: environmental awareness, cultural attitudes toward nature, social participation, socialcapital, sense of place attachment, socio-cultural literacy, and local rituals and traditions. indicatorweights were determined based on the opinions of 30 subject-matter experts, and data were collectedusing a structured questionnaire. for analysis, the aras multi-criteria decision-making techniquewas applied to rank the municipalities’ performance. the results revealed that the villages ofmahmoudabad, incheh-khodabandelu, gongeg, aliabad, and turpakhlu fall into the “developed”category, demonstrating strong performance in cultural and participatory indicators. in contrast,villages such as sheikhlu, lachavan, and na’albandan were classified as “underdeveloped (critical)”and require urgent interventions in socio-cultural domains.