مدیریت پسماند در کلان‌‌شهرهای ایران با رویکرد مهندسی صنایع

مدیریت پسماند در کلان‌شهرهای ایران با چالش‌های ساختاری، اقتصادی و زیست‌محیطی روبه‌روست؛ چالش‌هایی که افزایش جمعیت و الگوهای مصرف آن را تشدید کرده‌اند. این پژوهش با رویکرد تحلیلی–تطبیقی، داده‌های 12 کلان‌شهر ایران را در کنار نمونه‌های موفق بین‌المللی بررسی می‌کند تا شکاف‌های عملکردی و فرصت‌های بهبود شناسایی شود. یافته‌ها نشان می‌دهد سه رکن کلیدی کاهش تولید در مبدا، بهینه‌سازی جمع‌آوری و توسعه فناوری‌های جمع‌آوری و دفع زباله بیشترین پتانسیل ارتقای کارایی سیستم را دارند. نتایج مدل‌سازی اقتصادی–زیست‌محیطی حاکی از آن است که بهره‌گیری از ابزارهای مهندسی صنایع می‌تواند عملکرد کل سیستم را تا حدود 80٪ بهبود بخشد. در مجموع، گذار از الگوی خطی به اقتصاد چرخشی با سیاست‌گذاری هوشمند، فناوری‌های نوین و مشارکت ذی‌نفعان امکان‌پذیر است.

waste management in iranian metropolises through an industrial engineering approach

waste management in iranian metropolises faces complex structural, economic, andenvironmental challenges, all of which have been intensified by population growth and changingconsumption patterns. using an analytical–comparative approach, this study examines data from12 major iranian cities alongside successful international cases to identify performance gaps andimprovement opportunities. findings indicate that three core pillars—source reduction,optimization of collection processes, and the development of advanced waste collection anddisposal technologies—hold the highest potential for enhancing system efficiency. results fromthe economic–environmental modeling further show that applying industrial engineering toolscan improve overall system performance by up to 80%. overall, transitioning from a linear wastemanagement model to a circular economy is achievable through smart policy design,technological advancement, and stakeholder engagement.