معماری سبز به‌مثابه سرمایه شهری؛ طراحی مدل شهرداریِ سرمایه‌گذار سبز، مبتنی بر ارزش‌گذاریِ اقتصادی بوستان‌های شهری (نمونه موردی: بوستان جوانمردان تهران)

در سال‌های اخیر، شدت‌گرفتن پیامدهای تغییر اقلیم، کاهش کیفیت هوا و افزایش بارِ حرارتی در کلان‌شهرهای ایران، جایگاه فضاهای سبز را از یک عنصر هزینه‌زا به یک سرمایه اکولوژیک–اقتصادی، ارتقاء مفهومی داده است. در چارچوب شهرسازی سبز، پارک‌ها و فضاهای طبیعیِ پیوسته به سکونتگاه‌ها به‌مثابه‌ی نخستین سطوح زیرساخت زیست‌محیطی شهر عمل می‌کنند و طیفی از خدمات اکوسیستمی شامل تنظیم دما، بهبود سلامت روانی، پالایش هوا و تقویت تعاملات اجتماعی را فراهم می‌آورند. با این حال، ساختارهای مدیریتی موجود در ایران غالباً ارزش این خدمات را در محاسبات سیاست‌گذاری شهری لحاظ نمی‌کنند و نگاه هزینه‌محور همچنان بر تصمیم‌گیری غلبه دارد. این پژوهش با هدف سنجش ارزش اقتصادی بوستان جوانمردان تهران و تحلیل نقش آن در تقویت زیرساخت سبز شهری انجام شد. مطالعه حاضر با رویکرد کمی و بر پایه‌ی تحلیل عاملی و آزمون فریدمن اجرا گردید. نتایج نشان می‌دهد که مولفه‌های زیست‌محیطی، از جمله کیفیت بصری محیط، شرایط حرارتی و کارکردهای مرتبط با بهبود هوا، بالاترین وزن را در ارزش‌گذاری تفریحی دارند و پس از آن، مزایای اجتماعی و زیبایی‌شناختی قرار می‌گیرند. همچنین، برآورد ارزش سالانه‌ی پارک‌ها نشان می‌دهد که فضاهای سبز شهری می‌توانند به‌عنوان دارایی‌هایی با بازده موثر در اقتصاد شهری ایفای نقش کنند. بر پایه‌ی این یافته‌ها، الگوی شهرداریِ سرمایه‌گذار سبز پیشنهاد می‌شود؛ الگویی که با اتکا بر ارزش‌گذاری اقتصادی خدمات اکوسیستم، می‌تواند به ارتقاء کیفیت محیط، افزایش تاب‌آوری شهری و توسعه زیرساخت‌های پایدار یاری رساند.

green architecture as urban capital: developing a “green-investor municipality” model based on the economic valuation of urban parks (case study: javan mardan park, tehran)

in recent years, the intensification of climate-related impacts, declining air quality, and rising thermal stress in iranian megacities have shifted the role of urban green spaces from a “budgetary burden” to an “eco-economic asset” that contributes directly to urban welfare, public health, and resilience. within contemporary green urbanism, parks and residential green environments function as primary layers of the city’s ecological infrastructure, delivering a wide range of ecosystem services such as thermal regulation, psychological restoration, air purification, and the enhancement of social cohesion. despite this, prevailing urban management approaches in iran continue to prioritize short-term construction costs, often overlooking the real economic value of these services in planning and decision-making. this study aims to economically value tehran’s javan mardan park and to assess its strategic role in strengthening urban green infrastructure. a quantitative approach was employed using the travel cost method, complemented by descriptive analysis, factor analysis, and the friedman test. results indicate that ecological attributes—particularly visual landscape quality, thermal comfort, and air-quality improvements—hold the highest weight in recreational valuation, followed by social and aesthetic benefits. moreover, the estimated annual economic value of the park demonstrates that urban green spaces can function as high-return municipal assets. based on these findings, the study proposes a “green investor municipality model,” a framework that leverages ecosystem-service valuation to support environmental quality enhancement, urban resilience, and the expansion of sustainable infrastructure.